Συν-θέσεις...

Το καθήκον των φοιτητών (Αχιλλέας Γραβάνης - Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ)

2011-09-20T10:59:00.001-04:00

Τις μέρες αυτές ζούμε για άλλη μια φορά τα προβλήματα του... κατασυκοφαντημένου από την Πολιτεία και τις «συντηρητικές δυνάμεις» δημόσιου πανεπιστημίου! Μειοψηφίες φοιτητών κλείνουν τις σχολές με καταλήψεις διότι αντιτίθενται στον νέο νόμο για τα ΑΕΙ, που υπερψηφίστηκε από τα 4/5 της δημοκρατικά εκλεγμένης Βουλής των Ελλήνων. Αλλά, ποιοι είναι αυτοί οι φοιτητές;

Δείτε ένα παράδειγμα: σε σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης που τελεί υπό κατάληψη, από τους 550 ενεργούς προπτυχιακούς φοιτητές συμμετείχαν στη Γενική Συνέλευση περίπου οι 260 και 130 εξ αυτών ψήφισαν υπέρ της κατάληψης. Αγνωστοι στους συμφοιτητές τους, συμμετέχοντες στη Συνέλευση, ψήφιζαν υπέρ της κατάληψης! Με πλειοψηφία 8 ψήφων στη δεύτερη ψηφοφορία (η πρώτη έβγαλε αποτέλεσμα κατά την κατάληψης) επέβαλαν το ακαδημαϊκά και ποινικά παράνομο κλείσιμο της σχολής στην υπόλοιπη ακαδημαϊκή κοινότητα (140 καθηγητές, εκατοντάδες μεταπτυχιακούς φοιτητές και διοικητικό και τεχνικό προσωπικό). Το παράδειγμα δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά τον κανόνα στις περισσότερες καταλήψεις. Ετσι, οι νέοι φοιτητές που, ύστερα από χρόνια αγώνα και αγωνίας, μόλις έμαθαν ότι πέρασαν στο δημόσιο πανεπιστήμιο παίρνουν το πρώτο μάθημα ποιοτικής λειτουργίας του, αναμένοντας τη λήξη των καταλήψεων προκειμένου να εγγραφούν...

Η διεθνώς πρωτότυπη αυτή λειτουργία του δημόσιου πανεπιστημίου θα αλλάξει μόνο όταν η πλειοψηφία των ενεργών φοιτητών αναλάβει τις ευθύνες της! Τα ψέματα τελείωσαν και όλοι μας, καθηγητές και φοιτητές, θα αναμετρηθούμε πλέον με τον εαυτό μας. Η χώρα οδεύει ταχύτατα προς την απόλυτη καταστροφή, την οποία μερικοί ξορκίζουν και υποβαθμίζουν από πολιτικό συμφέρον. Είναι οι ίδιοι που για χρόνια, μια και η πλειοψηφία της κοινωνίας τους αγνοεί, έχουν εστιάσει την πολιτική τους δράση στο πανεπιστήμιο ως προνομιακό τους χώρο. Είναι οι κύριοι υποστηρικτές των καταλήψεων και της διάλυσης του δημόσιου πανεπιστήμιου. Θέλουν τη χώρα στην πτώχευση για να γίνουν πραγματικότητα τα όνειρά τους, ζωντανεύοντας τους εφιάλτες, ημών των πολλών, των συντηρητικών... Θέλουν τη χώρα μέλος του κλαμπ των ισχυρών, κοινωνικά δίκαιων, αδολίευτων χωρών όπως η Κούβα ή η Βόρεια Κορέα. Προσέξτε, όχι της συμβιβασμένης και αναθεωρητικής Κίνας που πουλά τα προϊόντα της σε όλο τον κόσμο...

Εχουν αντιληφθεί οι φοιτητές μας τον κίνδυνο που διατρέχει η χώρα, έπειτα από δεκαετίες «παρανοϊκής» λειτουργίας του κράτους και της κοινωνίας, στην οποία συνέβαλαν κατ' εξοχήν τα δύο μεγάλα κόμματα αλλά και τα αντίστοιχα μικρά, με τα μαξιμαλιστικά τους αιτήματα και την αβασάνιστη ενεργό ή παθητική υποστήριξη των πάσης φύσης συντεχνιών; Τα πανεπιστήμια αποτέλεσαν τον προνομιακό χώρο δοκιμής και εφαρμογής όλων αυτών των ζοφερών συμπεριφορών. Ετσι, οι φοιτητές και οι νέοι μας επιστήμονες εκπαιδεύτηκαν εξαρχής να απεχθάνονται την επιχειρηματικότητα, ως σχεδόν την απόλυτη αμαρτία, θεοποιώντας το Δημόσιο. Βέβαια, ο δημόσιος τομέας μάς έχει πλέον τελειώσει για χρόνια!

Θέλουν οι φοιτητές μας να λειτουργήσουν σε ένα ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο που προσομοιάζει με τα αντίστοιχα στις περισσότερες προηγμένες χώρες ή τους βολεύει η αποσπασματική εκπαιδευτική διαδικασία που καθορίζεται από τις καταλήψεις, τις κομματικές παρεμβάσεις και τις πάσης φύσης πελατειακές σχέσεις; Μέχρι τώρα η «εκπαίδευσή» τους σε αυτές τις συνθήκες τούς ήταν «χρήσιμη» και τους «προετοίμαζε» καλά για την επαγγελματική τους ζωή σε έναν αδιάφορο και υποτονικό δημόσιο τομέα ή σε έναν μεταπρατικό, αεριτζίδικο ιδιωτικό τομέα. Το πάρτι όμως με δανεικά τελείωσε και η χώρα θα κληθεί να αλλάξει παραγωγικό μοντέλο εάν θέλει να επιβιώσει. Χρειάζονται λοιπόν ουσιαστικά επιστημονικά εφόδια που απαιτούν μία τελείως διαφορετική λειτουργία των δημόσιων πανεπιστημίων: χρειάζονται δηλαδή ανοικτά, οργανωμένα, επιστημονικά δραστήρια ανώτατα ιδρύματα.

Συναισθάνονται οι φοιτητές μας το καθήκον, θα έλεγα την υποχρέωσή τους, να βοηθήσουν τη χώρα να ορθοποδήσει στα δύσκολα χρόνια που έρχονται, προστατεύοντας ενεργά το δημόσιο πανεπιστήμιο από τον διαρκή, διεθνή διασυρμό του, βοηθώντας το να μείνει ανοικτό, δηλαδή ζωντανό, προκειμένου να επιτελέσει αποτελεσματικά τη σημαντικότατη για τη χώρα αποστολή του; Εάν τα πανεπιστήμια αποσυντονιστούν τις επόμενες εβδομάδες αυτό δεν θα οφείλεται μόνο στους λίγους καταληψίες αλλά και στους πολλούς φοιτητές που θα παρακολουθούν αδιάφορα τη συντελούμενη διάλυση, σαν να μην τους αφορά.

Ο Αχιλλέας Γραβάνης είναι καθηγητής Φαρμακολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης

Κάτι νέο στο Πανεπιστήμιο - Του Ορέστη Καλογήρου, Καθηγητή Φυσικής ΑΠΘ

2011-09-17T11:56:00.003-04:00

Δημοσίευση "TA NEA": 16 Σεπ. 2011

Αυτό που συμβαίνει τις τελευταίες μέρες στο ελληνικό πανεπιστήμιο θυμίζει τη χιλιοειπωμένη φράση του Αντόνιο Γκράμσι: «Ο παλιός κόσμος πεθαίνει, ο καινούργιος δεν έχει ακόμη γεννηθεί». Μέσα στη δίνη της μεγαλύτερης κρίσης που έχει ζήσει η χώρα τα τελευταία χρόνια και εν μέσω μιας μεταρρυθμιστικής ερήμου ψηφίστηκε από 260 βουλευτές ένας σημαντικός νόμος, που αλλάζει το δημόσιο πανεπιστήμιο.

Πριν από μερικές εβδομάδες είχα κάνει την πρόβλεψη ότι «όσοι φοβούνται, αλλά και όσοι εύχονται, πως η ψήφιση του νόμου θα οδηγήσει σε παρατεταμένη αναταραχή τα πανεπιστήμια, όπως το 2006, θα διαψευστούν. Αυτή τη φορά», έλεγα, «η πανεπιστημιακή κοινότητα, αλλά και η κοινωνία, δείχνουν ότι δεν θα ανεχθούν απειροελάχιστες μειοψηφίες να ταλαιπωρήσουν το πανεπιστήμιο». Μήπως διαψεύστηκα εγώ; Θα προσπαθήσω να αποδείξω πως όχι.

Εδώ και δύο εβδομάδες, περίπου 250 τμήματα είναι υπό «κατάληψη». Η κατάσταση αυτή έχει όλα τα αρνητικά χαρακτηριστικά των τελευταίων, τουλάχιστον, ετών. Οι αποφάσεις παίρνονται από το 5%-10% των φοιτητών-μελών των κομματικών στρατών, με απίθανες αντιδημοκρατικές μεθοδεύσεις και με πολλαπλή παραβίαση του καταστατικού των ίδιων των φοιτητικών συλλόγων, ώστε να εκπίπτουν σε οποιοδήποτε Μονομελές Πρωτοδικείο. Οι «καταλήψεις», πράξεις παράνομες, νεκρώνουν το πανεπιστήμιο, το μετατρέπουν σε έρημη χώρα και επιτείνουν την απαξίωσή του. Επικρατεί ένα κλίμα ζόφου και εγκατάλειψης. πανεπιστημιακοί δάσκαλοι και φοιτητές απειλούνται επειδή θέλουν, οι μεν να κάνουν τη δουλειά τους, οι δε να σπουδάσουν. Ομως όλα αυτά έχουν ειπωθεί πολλές φορές και είναι γνωστά.

Εκείνο που είναι πρωτόγνωρο είναι η αντίδραση της πανεπιστημιακής κοινότητας, τόσο των καθηγητών όσο και των φοιτητών. Καθώς πρυτάνεις, συνδικαλιστές και κατ' επάγγελμα αρνητές κάθε αλλαγής έχουν βραχυκυκλώσει τα θεσμικά όργανα των καθηγητών και των φοιτητών, πρωτοβουλίες αυθόρμητες, από τα κάτω, ξεφυτρώνουν παντού σε όλα τα πανεπιστήμια της χώρας με ένα σύνθημα: «Ανοιχτό μυαλό, ανοιχτό πανεπιστήμιο»! Οι πανεπιστημιακοί συγκεντρώνουν εκατοντάδες υπογραφές κάτω από κείμενα για τον σκοπό αυτόν. Ζητούν από τους θεσμικούς παράγοντες, και ιδιαίτερα από τους πρυτάνεις, να συμβάλουν στη διεξαγωγή των εξετάσεων, στην έναρξη των πανεπιστημιακών παραδόσεων, στην προστασία του σύνθετου εκπαιδευτικού και ερευνητικού έργου του πανεπιστημίου, αλλά και να αναλάβουν τις ευθύνες τους για την ομαλή υλοποίηση των νομικών τους υποχρεώσεων σε σχέση με τον νέο νόμο. Δηλώνουν ότι οι όποιες επιφυλάξεις ή/και αρνητικές εκτιμήσεις για τις πρόσφατες θεσμικές αλλαγές στην ανώτατη εκπαίδευση δεν αποτελούν άλλοθι για τις συνθήκες ακαδημαϊκής εκτροπής, που υπονομεύουν το μέλλον των σπουδαστών και δυσφημούν το δημόσιο πανεπιστήμιο. Οπως έγραψε ένας συνάδελφος στον εσωτερικό διάλογο του ΑΠΘ, «είμαστε, ίσως, μία από τις λίγες κατηγορίες εργαζομένων (στο Δημόσιο, για να μην ξεχνιόμαστε) που όταν βλέπουμε κατεβασμένα τα ρολά δυσανασχετούμε ή και οργιζόμαστε, και δεν κάνουμε επιτόπου μεταβολή ανακουφισμένοι που δεν θα δουλέψουμε».

Από την άλλη μεριά, οι φοιτητές οργανώνονται με τον τρόπο που ξέρουν. Σχηματίζουν ομάδες στα κοινωνικά ηλεκτρονικά δίκτυα, συντονίζονται με τα κινητά τους και συμμετέχουν με πρωτοφανείς αριθμούς στις γενικές συνελεύσεις των συλλόγων τους με στόχο να τερματιστούν οι καταλήψεις. Για παράδειγμα, στη Νομική του ΑΠΘ 420 ανεξάρτητοι φοιτητές κατόρθωσαν να ανατρέψουν την κατάληψη. Αλλού δεν τα καταφέρνουν για ελάχιστες ψήφους. Παντού όμως είναι αισθητή η παρουσία τους.

Πολλά έχουν να γίνουν ακόμη. Πολλοί φοιτητές και φοιτήτριες τηλεφωνούν από το σπίτι και ρωτούν τις γραμματείες «πότε θα λήξει η κατάληψη». Η απογοήτευση συχνά μετατρέπεται σε αδιαφορία. Αλλά και ο φόβος για το μέλλον σε απελπισία. Η αλήθεια είναι πως η εποχή δεν είναι η καλύτερη για να εδραιωθούν και να δώσουν καρπούς οι μεταρρυθμίσεις. Οι έλληνες πανεπιστημιακοί καλούνται να υλοποιήσουν μια γιγάντια προσπάθεια για την ανάταξη των πανεπιστημίων, σε συνθήκες συνεχούς μισθολογικής συρρίκνωσης. Παρά τις κοινές δοξασίες, στην πλειονότητά τους ασκούν με συνέπεια ένα σύνθετο διδακτικό και ερευνητικό έργο, που γίνεται όλο και πιο δύσκολο σε συνθήκες οικονομικού στραγγαλισμού τόσο του εισοδήματος του μέσου πανεπιστημιακού όσο και της χρηματοδότησης της λειτουργίας των πανεπιστημίων. Από την άλλη μεριά, όμως, οι περισσότεροι καθηγητές και φοιτητές γνωρίζουν ότι δεν υπάρχει άλλη επιλογή.

Το πανεπιστήμιο για να ζήσει και να δώσει αυτά που μπορεί πρέπει να μείνει ανοιχτό. Οι Κασσάνδρες εν τέλει θα διαψευστούν. Το πανεπιστήμιο και θα ανοίξει και θα ζήσει. Γιατί αυτό έχει επιλέξει η μεγάλη πλειοψηφία των καθηγητών και των φοιτητών. Και η κοινωνία είναι δίπλα τους.

Ελληνικά πανεπιστήμια: Απλά δημόσιοι οργανισμοί ή σύγχρονες ακαδημαϊκές μονάδες αριστείας; (Kωστας Δροσατος - Νεα Υορκη)

2011-09-13T19:32:00.004-04:00

Η ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζει την ιστορική πρόκληση για την επίλυση ενός πλέγματος προβλημάτων της λειτουργίας των ελληνικών πανεπιστημίων.

Τα προηγούμενα 30 χρόνια τα πανεπιστήμια είχαν τη δυνατότητα να καθιερώσουν μοντέλο λειτουργίας με υψηλής ποιότητας καθολική δημοκρατία χάρη στο πολύτιμο προνόμιο της δωρεάν παροχής πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και στη συμμετοχή του συνόλου της ακαδημαϊκής κοινότητας στη διοίκηση. Η συμμετοχή των φοιτητών, που αντιπροσωπεύουν το νέο πνεύμα, θα μπορούσε να καταστεί ωφέλιμη για την ανανέωση του πανεπιστημίου αλλά και για τους ίδιους τους φοιτητές. Ειδικά για όσους φοιτητές έπρόκειτο να εξελιχθούν μέσα από ακαδημαϊκή πορεία η πρώιμη τριβή με τα πρακτικά ζητήματα ενός ακαδημαϊκού ινστιτούτου θα αποτελούσε ιδιαίτερα χρήσιμη εκπαιδευτική εμπειρία. Αυτή η ιδανική κατάσταση εκφυλίστηκε λόγω της απουσίας κανόνων αριστείας στην εκλογή των φοιτητών για τα όργανα διοίκησης του τμήματος και της ανάπτυξης σχέσεων συναλλαγής μεταξύ φοιτητών και καθηγητών. Επιπρόσθετα, η διείσδυση της έννοιας της «κομματικής ταυτότητας» στις διαδικασίες επιλογών και διοίκησης επιβράδυνε ακόμα περισσότερο την αξιοκρατική ανάδειξη προσώπων σε καίριες θέσεις. Συνεπώς το μοντέλο αυτό δεν πέτυχε και χρήζει αντικατάστασης.

Η ελλιπής χρηματοδότηση των πανεπιστημίων είναι σημαντικό πρόβλημα που αναμένεται να ενταθεί στα επόμενα χρόνια λόγω της οικονομικής κρίσης σε Ελλάδα και Ευρώπη. Η αναγκαία αύξηση της χρηματοδότησης δεν είναι αρκετή αν δεν συνδυαστεί με την απεμπόληση της επιδοματικής νοοτροπίας. Πέραν ενός ποσού που χρειάζεται να κατανέμεται σταθερά και αναλογικά για την άρτια λειτουργία των πανεπιστημιακών δομών, η χρηματοδότηση χρειάζεται να δίνεται μέσα από ανταγωνιστικές διαδικασίες αξιολόγησης. Στην Ελλάδα η αξιολόγηση ξεκίνησε πρόσφατα. Χάθηκαν έτσι πολύτιμες δεκαετίες κατά τις οποίες η χώρα είχε τη δυνατότητα προσαρμογής και συνεξέλιξης με την αναπτυσσόμενη ευρωπαϊκή κοινωνία της γνώσης. Στο διάστημα αυτό η πλειοψηφία των πανεπιστημίων, αντί μηχανισμών επιβράβευσης της αριστείας και της καινοτομίας, εκκόλαψε πρακτικές αναπαραγωγής της μετριότητας.

Η με εξαιρέσεις απομόνωση των ελληνικών πανεπιστημίων από τα διεθνή ακαδημαϊκά δίκτυα συνιστά ένα επιπλέον πρόβλημα, το οποίο μεγεθύνεται υπό το πρίσμα της σύγχρονης αναγκαιότητας για δημιουργία διαπανεπιστημιακών δικτύων και διεπιστημονικών ερευνητικών προσεγγίσεων. Ο μεγάλος αριθμός σπουδαίων Ελλήνων επιστημόνων που ζουν εκτός Ελλάδας και επιθυμούν είτε να επιστρέψουν είτε να προσφέρουν από απόσταση καθιστά το συγκεκριμένο γεγονός άξιο απορίας. Η απάντηση ίσως βρίσκεται στις προσφυγές στη Δικαιοσύνη επιστημόνων που θέλησαν να επιστρέψουν και αντιμετώπισαν αδιαφανείς διαδικασίες, στις πρακτικές γραφειοκρατικών δημοσίων υπηρεσιών που αντιμετώπισαν όσοι επέστρεψαν και στις «κλειστές πόρτες» που βρήκαν αρκετοί που προσπάθησαν να παράσχουν δυνατότητες συνεργασίας ή εκπαίδευσης στο εξωτερικό.

Παρά τις δυσκολίες, ωστόσο, η Ελλάδα διαθέτει αξιόλογους πυρήνες αριστείας πάνω στους οποίους χρειάζεται να δομήσει η κοινωνία για να κερδίσει το χαμένο έδαφος. Η πρόσφατη αξιολόγηση ανέδειξε σημαντικό προβάδισμα αυτών των πυρήνων στην ποιότητα έμψυχου δυναμικού, εκπαίδευσης, υποδομών και ερευνητικής παραγωγικότητας. Η ειδοποιός διαφορά έγκειται στον ορισμό κανόνων αριστείας που τέθηκαν από φωτεινές προσωπικότητες κατά την ίδρυση των συγκεκριμένων τμημάτων και τηρήθηκαν στη διάρκεια εξέλιξής τους. Επειδή όμως η φύση τείνει προς καταστάσεις αυξημένης «εντροπίας», ακόμα και τα αξιόλογα τμήματα κινδυνεύουν να οδηγηθούν στη μετριότητα αν δεν δαπανηθεί ενέργεια για τη μείωση της ροπής προς την αταξία.

Η πολιτεία νομοθέτησε προκειμένου να αλλάξει τα ισχύοντα στα πανεπιστήμια. Το ζήτημα χρειάζεται να αντιμετωπιστεί υπερκομματικά, όπως ο,τιδήποτε αφορά στην παιδεία και η ευρεία πολιτική συναίνεση που επετεύχθη αποτελεί θετικό δείγμα της βούλησης της κοινωνίας για βελτίωση της λειτουργίας των πανεπιστημίων. Ο ψηφισμένος νόμος χτυπά τις προαναφερθείσες παθογένειες των πανεπιστημίων αλλά έχει και την ανάγκη για αποφυγή λαθών, όπως: Τον κίνδυνο υποβάθμισης γνωστικών πεδίων μέσω προγραμμάτων τριετίας, την απουσία δικλείδων ασφαλείας στη σταθερότητα ροής εθνικής χρηματοδότησης προς τα πανεπιστήμια, την πιθανότητα αδυναμίας δωρεάν πρόσβασης των φοιτητών σε πανεπιστημιακά συγγράμματα και την πιθανότητα ανεπαρκούς χρήσης της ελληνικής γλώσσας και διακοπής της διάδοσής της στο επιστημονικό επίπεδο, ιδιαίτερα σε ξενόγλωσσα προπτυχιακά προγράμματα. Ειλικρινής αυτοκριτική απαιτείται απ’ όλους τους φορείς για την εφαρμογή ενός νόμου που θα διορθώσει τα χρόνια προβλήματα των ελληνικών πανεπιστημίων.

Ο Πλάτωνας στην «Πολιτεία» περιγράφει άριστα την ανάγκη μετάπτωσης ενός εκφυλισμένου πολιτεύματος σε ένα άλλο όταν τα μειονεκτήματα υπερτερούν των πλεονεκτημάτων του. Αντίστοιχος εκφυλισμός έχει επέλθει στις αξίες και τις πρακτικές των ελληνικών πανεπιστημίων και ως εκ τούτου χρειάζεται να υιοθετηθούν εκ νέου κανόνες αριστείας στη λειτουργία τους. Αυτό θα αποτελέσει το πρώτο βήμα για την Ελλάδα ώστε να διαθέσει στους νέους της δυνατότητες παιδείας και επιστημονικής κατάρτισης υψηλού επιπέδου για να βρουν ποιοτικές επιστημονικές και επαγγελματικές διεξόδους εντός της χώρας και να συνδράμουν στην πνευματική ανάπτυξη και την οικονομική πρόοδό της.

Σχόλια για το νομοσχέδιο στην Τροτβάθμια εκπαίδευση (Πέτρος Γρουμπός - Πανεπιστήμιο Πατρών)

2011-08-03T21:20:00.005-04:00

Παρακολουθώ με απορία και ανησυχία, τα σχόλια για το νέο Νομοσχέδιο για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Έχω να κάνω τις εξής τρείς επισημάνσεις:

1) Καταρχάς είναι ηλίου φαεινότερων ότι άπαντες γνωρίζουν πολύ καλά ότι το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για τα ΑΕΙ/ΤΕΙ έχει κλείσει τον κύκλο του προ πολλού. Εδώ και 4-5 χρόνια ζούμε καθημερινά το τέλος αυτής της Ιστορικής περιόδου. Μιας περιόδου που άρχισε από τον περίφημο Νόμο 815(ψηφίσθηκε και έγινε νόμος του κράτους το καλοκαίρι του 1978, αλλά δεν εφαρμόσθηκε ποτέ, αφού δεν υπάκουαν τα Πανεπιστήμια και έτσι τον Ιανουάριο του 1980, ο τότε Πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής αναγκάσθηκε να τον παγώσει), συνέχισε με τον νόμο 1268 του 1982 που έγινε νόμος του κράτους με Πρωθυπουργό τον Ανδρέα Παπανδρέου και ο οποίος ισχύει κατά βάσει και σήμερα με πληθώρα αλλαγών και μεταρρυθμίσεων. Άλλες σοβαρές προσπάθειες από υπουργούς δεν μπόρεσαν να αλλάξουν ριζικά το ισχύον σημερινό θεσμικό πλαίσιο(Αρσένης-97, Κοντογιαννόπουλος-91/και με απώλεια Καθηγητή-Τεμπονέρα,Γιαννάκου-07, κ.α). **Θα ήταν χρήσιμο και διδακτικό, να γίνει από κάποιους μία αντικειμενική ιστορική αναδρομή όλων των προσπαθειών-ψηφισθέντων νόμων και τις επιπτώσεις των(θετικές και αρνητικές) από το 1974 και μετά**. Έτσι όλοι σήμερα παραδέχονται ότι το ισχύον θεσμικό πλαίσιο δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της κοινωνίας μας. Έχει χυθεί άπειρη μελάνη σε άρθρα επί άρθρων, έχουν γίνει αναρίθμητες συζητήσεις στις Τηλεοράσεις καθώς και στα Πανεπιστημιακά θεσμοθετημένα όργανα και αμφιθέατρα. Η ίδια η Υπουργός Κα. Α. Διαμαντοπούλου δήλωσε κατηγορηματικά, στις 21 Ιουλίου 2011, ότι εδώ και ένα χρόνο το Υπουργείο έχει διεξάγει εκτεταμένο Διάλογο-Διαβούλευση με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Άρα ΟΛΟΙ είναι ΠΕΠΕΙΣΜΕΝΟΙ ότι η Τριτοβάθμια Εκπαίδευση χρειάζεται ριζικές και βαθιές τομές(αλλιώς δεν θα συμμετείχαν στο διάλογο για 12 και πλέον μήνες).

2) Το Σχέδιο Νόμου για τη <Δομή, Λειτουργία, Διασφάλιση της Ποιότητας των Σπουδών και Διεθνοποίηση των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων> κατατέθηκε στη Βουλή στις 21 Ιουλίου 2011, με υπογραφές 11 Υπουργών της Κυβέρνησης. Άρα μέχρι τα τέλη Αυγούστου θα ψηφιστεί ένα νέο Θεσμικό-Νόμο Πλαίσιο και θα γίνει Νόμος του Κράτους μέσα στο Ακαδημαϊκό Έτος 2011-12. Όποιος πιστεύει το αντίθετο μάλλον θα απογοητευθεί. Από την 1/9/2012 θα ισχύει και θα εφαρμόζεται το νέο Θεσμικό Πλαίσιο. Αν δεν υπακούσουν τα Ιδρύματα στις προκαθορισμένες ημερομηνίες για την πλήρη εφαρμογή του, από 1/9/2012 αναστέλλεται η επιπλέον της βασικής χρηματοδότησης του Ιδρύματος, με ότι αυτό συνεπάγεται για την εύρυθμη λειτουργία του κάθε Ιδρύματος.

3) Με δεδομένα τα ανωτέρω 1 & 2, το ζητούμενο πρέπει να είναι τελικά η Ελληνική Βουλή να ψηφίσει ένα Θεσμικό-Νόμο Πλαίσιο που θα έχει όραμα, σχέδιο, σεβασμό στο σύνταγμα και τους θεσμούς και να είναι ρεαλιστικό, απλό, ευέλικτο, πρακτικό και εφαρμόσιμο. Ακόμη πρέπει να αναδεικνύει την αριστεία, να ενισχύει τη διαφάνεια και την κοινωνική λογοδοσία. Θα πρέπει επίσης να το πιστέψουν όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς και κυρίως τα Πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ ώστε να το αποδεχτούν και να παλέψουν για την καλύτερη και πιο αποτελεσματική εφαρμογή του. Εάν δεν έχει αυτά και άλλα χαρακτηριστικά, που μου διαφεύγουν αυτή τη στιγμή, τότε αυτό που θα ψηφισθεί θα εφαρμοστεί μόνο επιλεκτικά και κατά το δοκούν. Και οι μόνοι χαμένοι θα είμαστε όλοι εμείς: η χώρα μας, τα παιδιά μας, το μέλλον μας.

Αρα χρειαζεται να ενταθει ο διαλογος και να βρεθουν τα αδυναμα σημεια του κατατεθεντος νομοσχεδιου και να διορθοθουν/ εξαλειφθουν πριν ψηφισθει.

Συμπερασμα: οποιος δεν αποδεχετε την αναγκη νεου θεσμικου πλαισιου και μαλιστα αμεσα, και δεν αντεχει εναν ειλικρινη, ουσιατικο και επικοδομιτικο διαλογο, μαλλον εθελοτυφλει και καλα θα κανει να παει σπιτι του.

ΔΥΟ ΑΚΟΜΗ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ

Α)Δεν αναρωτιέται κανείς γιατί μετά από τόσο διάλογο-διαβούλευση μεταξύ Υπουργείου και όλων των εμπλεκόμενων φορέων υπάρχει τόσο καθολική αντίδραση στο προτεινόμενο Νομοσχέδιο??!!! Και μάλιστα με δεδομένη την παραπάνω μου επισήμανση 1. Όλοι είμαστε πεπεισμένοι για την ανάγκη ριζικών αλλαγών στη Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και τις συζητάμε εδώ και 10 χρόνια. Επίσης όλοι μας γνωρίζουμε ότι αυτό μπορεί να το πετύχει ΜΟΝΟ Κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Όλοι μας την επιζητούμε και την αναμένουμε σαν μάνα εξ’ ουρανού μήπως και αλλάξει κάτι σ’ αυτή τη Χώρα και μάλιστα αυτήν την δύσκολη εποχή που βιώνουμε σαν λαός και ελληνικό Έθνος. Και όμως υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να χαθεί αυτή η ιστορικά μοναδική ευκαιρία. Στις παρούσες δύσκολες στιγμές που περνά η Χώρα μας μία τέτοια εξέλιξη θα ήταν ότι χειρότερο μπορεί να συμβεί για την Χώρα αλλά πρωτίστως για το Δημόσιο Πανεπιστήμιο. Είναι ευθύνη όλων μας να βρεθεί ΛΥΣΗ για τη προτεινόμενη Μεταρρύθμιση που να εφαρμοσθεί με τους λιγότερους κραδασμούς. Αναζητείτε ΜΙΑ ΛΥΣΗ-ΜΕΤΑΡΙΘΜΗΣΗ που να στηρίζεται στον Ορθολογισμό, στην Αριστεία, στον Ρεαλισμό, τη Διαφάνεια και την Αξιοκρατία. ΜΙΑ ΛΥΣΗ-ΜΕΤΑΡΙΘΜΗΣΗ που σέβεται τον Πανεπιστημιακό Δάσκαλο και τον φοιτητή αλλά παράλληλα να υπερασπίζετε το Δημόσιο συμφέρον της Χώρας και κυρίως του Δημόσιου Πανεπιστημίου.

ΘΑ ΜΠΟΡΕΣΟΥΝ ΝΑ ΤΟ ΚΑΤΑΦΕΡΟΥΝ ΟΛΟΙ ΟΙ ΕΜΠΛΕΚΌΜΕΝΟΙ ΦΟΡΕΙΣ;;; ΕΥΧΌΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΕΚ ΒΑΘΟΥΣ ΚΑΡΔΙΑΣ-ΨΥΧΗΣ!!!!

Β) Αντί να γίνεται συστηματική, άδικη και αδικαιολόγητη επίθεση στα ελληνικά Πανεπιστήμια, ΧΡΗΣΙΜΟ ΘΑ ΗΤΑΝ να ακουστούν και πολλά θετικά στοιχεία και πολλές σημαντικές επιτυχίες των. Διότι νέος Νόμος-Πλαίσιο θα ψηφισθεί, τελεία και παύλα. Όμως η συνεχής απαξίωση και υποβάθμιση των Πανεπιστημίων μας θα παραμείνει μαζί μας για πολύ και κανένας νέος Νόμος, όσο καλός και να είναι, δεν θα τα βγάλει από την αφάνεια που μερικοί συστηματικά τα σπρώχνουν. Διότι εδώ, σε αυτό το θέμα ΚΑΙ ΑΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ «ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΨΕΜΜΑΤΑ» ΚΑΙΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΑΚΟΥΣΘΟΥΝ ΚΑΙ ΤΑ ΚΑΛΑ ΤΩΝ ΑΕΙ-ΤΕΙ. ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΟΛΟΙ ΘΑ ΒΓΟΥΜΕ ΚΕΡΔΙΣΜΕΝΟΙ

ΘΑ ΤΟ ΤΟΛΜΗΣΕΙ ΚΑΝΕΙΣ; ΕΛΠΙΖΩ!

Καθηγ. Πέτρος Π. Γρουμπός,
Εργαστήριο Αυτοματισμού και Ρομποτικής
Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών
Πανεπιστήμιο Πατρών

Εκσυγχρονισμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης (Toυ Σταματη Kριμιζη* - Καθημερινή---31-ιουλ-11)

2011-08-02T22:57:00.001-04:00

* Ο κ. Σταμάτης Κριμιζής είναι πρώην διευθυντής και τώρα επίτιμος διευθυντής της Διοίκησης Διαστήματος του Πανεπιστημίου Johns Hopkins των ΗΠΑ, πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Ερευνας και Τεχνολογίας της Ελλάδας και ακαδημαϊκός.

Τις τελευταίες δεκαετίες έχουμε όλοι διαβάσει επανειλημμένα στον Τύπο αξιολογήσεις των πανεπιστημίων και τη σειρά που κατέχουν σε παγκόσμια κλίμακα. Τα ελληνικά πανεπιστήμια, ανεξαιρέτως, δεν εμφανίζονται στα πρώτα 200 καλύτερα, και σπάνια στα πρώτα 300 του κόσμου, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν «νησίδες αριστείας» σε ορισμένα τμήματα. Η καταγεγραμμένη αυτή έλλειψη ποιότητας δεν μπορεί να οφείλεται αποκλειστικά στην ελλιπή χρηματοδότηση, διότι η επιχορήγηση της ανώτατης εκπαίδευσης ως ποσοστό του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος (ΑΕΠ) από την πολιτεία είναι πάνω από τον μέσο όρο των κρατών της Ευρωζώνης, συμπεριλαμβανόμενης της Γερμανίας και της Γαλλίας. Το πρόβλημα της έλλειψης ποιότητας και ανταγωνιστικότητας εστιάζεται προφανώς αλλού. Ολοι λίγο - πολύ είμαστε γνώστες των ποικίλων προβλημάτων στα ελληνικά πανεπιστήμια: κακή διοίκηση, νεποτισμός στις προσλήψεις προσωπικού σε όλα τα επίπεδα, αναξιοκρατία, αδιαφάνεια, έλλειψη αξιολόγησης διδακτικού/ερευνητικού προσωπικού, εσωστρέφεια, καταλήψεις και διακοπές των μαθημάτων, βανδαλισμοί της ερευνητικής υποδομής, ατιμωρησία της παρανομίας κ.λπ.

Σε οποιαδήποτε ευνομούμενη χώρα, η ύπαρξη έστω και μόνο μιας από τις παραπάνω καταστάσεις θα είχε προβληματίσει πρωτίστως την πανεπιστημιακή κοινότητα, η οποία θα αναλάμβανε την εκπόνηση σχεδίων για την αναδιάρθρωση των ιδρυμάτων και θα πίεζε την πολιτεία για την άμεση εφαρμογή τους. Είναι καταφανές ότι σοβαρές πρωτοβουλίες δεν έχουν ληφθεί ή δεν ήταν δυνατό να ληφθούν, εξ ου και η παρούσα κατάσταση. Αντίθετα, το πανεπιστημιακό κατεστημένο συμπεριφέρεται σαν να ήταν ιδιοκτήτης και, παρά το γεγονός ότι ο Ελληνας φορολογούμενος πληρώνει αδρά για τις υπηρεσίες του, αρνείται το δικαίωμα στην κοινωνία οποιουδήποτε ρόλου στην αξιολόγηση του έργου των μελών του, τη λογοδοσία δηλαδή των πεπραγμένων στους πραγματικούς εργοδότες τους. Κύριο μέλημα των επισήμων πανεπιστημιακών εκπροσώπων (αλλά όχι της σιωπηλής πλειοψηφίας των διδασκόντων) έχει για χρόνια καταστεί η διατήρηση ενός απαράδεκτου status quo με τα προνόμια της ασυδοσίας και αυθαιρεσίας σε όλα τα επίπεδα.

Οι παραπάνω παθογένειες, βέβαια, δεν αναπτύχθηκαν δίχως την ενθουσιώδη συμμετοχή της πολιτείας. Η κομματικοποίηση των φοιτητών, ψήφιση ειδικών νόμων για την εκλογή των εκάστοτε «ημετέρων» σε θέσεις καθηγητών, ίδρυση νέων πανεπιστημίων/ΤΕΙ χωρίς σοβαρό προγραμματισμό και υποδομές για να εξυπηρετηθούν κομματικά συμφέροντα· και η θεσμοθετημένη «μικρο-διοίκηση» του υπουργείου όπου κάθε πανεπιστημιακή απόφαση, έστω και ασήμαντη, χρειάζεται την έγκριση της γραφειοκρατίας για να υλοποιηθεί, συνήθως με τεράστιες καθυστερήσεις, είναι παραδείγματα ενός αρτηριοσκληρωτικού συστήματος που δεν δύναται να λειτουργήσει και καταφανώς δεν λειτουργεί.

Για όλους τους παραπάνω λόγους, μια θεσμική αναδόμηση των ΑΕΙ είναι επιβεβλημένη και επείγουσα, εάν θέλουμε οι διαρθρωτικές αλλαγές που επιχειρούνται σήμερα στο ελληνικό κράτος να αποκτήσουν μια υγιή βάση και μακροχρόνιο ορίζοντα. Το νομοσχέδιο που υπέβαλε στη Βουλή η υπουργός Παιδείας είναι ένα μεγάλο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Οι πυλώνες των αλλαγών περιλαμβάνουν: αυτοδιοίκηση των ΑΕΙ, εξασφάλιση της δημόσιας χρηματοδότησης και κατανομή της με βάση την ποιότητα της λειτουργίας κάθε ιδρύματος και τις εθνικές προτεραιότητες, αξιολόγηση και κοινωνική λογοδοσία παντού, αναβάθμιση της ποιότητας σπουδών για κάθε φοιτητή, σύγχρονη και αποτελεσματική διοίκηση, και η επιστημονική αριστεία σε διεθνές επίπεδο, μεταξύ πολλών άλλων. Μια επισκόπηση των προτεινόμενων αλλαγών πείθει ότι δεν πρόκειται για βραχυπρόθεσμες διευθετήσεις, αλλά για κάθετες τομές στην πλειοψηφία των προβλημάτων που μαστίζουν τα ανώτατα ιδρύματα τις τελευταίες δεκαετίες. Επειδή ο χώρος δεν επιτρέπει διεξοδική συζήτηση όλων των παραπάνω θεμάτων, θα περιορισθώ σε δύο: τη σύγχρονη και αποτελεσματική διοίκηση, και την αξιολόγηση και κοινωνική λογοδοσία.

Ο σχεδιασμός στο νομοσχέδιο και για τα δύο αυτά θέματα, αν και καινοτόμος για την Ελλάδα, βασίζεται σε συστήματα που έχουν εφαρμοσθεί με επιτυχία επί δεκαετίες σχεδόν παγκοσμίως, και ειδικά στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ όπου τα πανεπιστήμιά τους κατέχουν τις πρώτες 20 - 50 θέσεις στις διάφορες αξιολογήσεις. Σ’ όλες τις περιπτώσεις (δημοσίων και ιδιωτικών ιδρυμάτων) η διοίκηση κατευθύνεται από σώμα εξωτερικών (εκτός ιδρύματος) εφόρων (Board of Trustees) που επιλέγονται με ποικίλους τρόπους, συμπεριλαμβανομένης και της κατ’ ευθείαν εκλογής από τους ψηφοφόρους της περιοχής όπου εδρεύει το πανεπιστήμιο. Τα κοινά χαρακτηριστικά των εφόρων είναι ότι προέρχονται από πολλές κοινωνικές ομάδες όπως γιατροί, δικηγόροι, επιχειρηματίες, πανεπιστημιακοί (αλλά όχι από το ίδιο ίδρυμα), διπλωμάτες, πρώην πολιτικοί, κ.λπ. Συμμετέχει και φοιτητής/φοιτήτρια, καθώς και ο/η Πρόεδρος της Συγκλήτου των καθηγητών, αλλά συνήθως χωρίς δικαίωμα ψήφου. Η συμμετοχή στο συμβούλιο θεωρείται κοινωνική προσφορά και σπάνια αμείβεται. Ως παράδειγμα αναφέρω ότι ο πρόεδρος του συμβουλίου του πανεπιστημίου Johns Hopkins, όπου υπηρετώ τα τελευταία 40 χρόνια, ήταν ο Michael Bloomberg, νυν δήμαρχος της Νέας Υόρκης, αλλά πρώην επιχειρηματίας από τη Βαλτιμόρη. Παρεμπιπτόντως, δώρισε 150 εκατ. δολ. στο πανεπιστήμιο και σήμερα το όνομα του έχει διαιωνισθεί μέσα από τη «Σχολή Φυσικής και Αστρονομίας Bloomberg». (Ν.Β. - έφοροι που είναι επιχειρηματίες μπορούν να συμβάλουν στην οικονομική ενίσχυση του ιδρύματος που υπηρετούν...). Μεταξύ των αρμοδιοτήτων του συμβουλίου, εκτός από την οικονομική διαχείριση, περιλαμβάνεται και η επιλογή και πρόσληψη του Πρύτανη (η Προέδρου), όπου τα κριτήρια συμπεριλαμβάνουν όχι μόνο την επιστημονική κατάρτιση και διάκριση των υποψηφίων αλλά επίσης τη διοικητική τους ικανότητα και ηγετικά προσόντα.

Το προτεινόμενο σχήμα του διοικητικού συμβουλίου στο νομοσχέδιο, αν και προβλέπει παρόμοιες αρμοδιότητες με αυτές των ιδρυμάτων του εξωτερικού, συνίσταται αρχικά από μέλη του Πανεπιστημίου τα οποία εν συνεχεία επιλέγουν και τα υπόλοιπα (εξωτερικά) μέλη. Υποθέτω ότι υπάρχουν νομικοί λόγοι για μια τέτοια διαδικασία που καθιστά το συμβούλιο όχι απόλυτα ανεξάρτητο. Μπορούν να εισαχθούν ασφαλιστικές δικλίδες ώστε να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ ειδικοτήτων (π.χ. περιορισμός σε κάτω των 15% για οποιοδήποτε επάγγελμα). Πάντως, το γεγονός ότι αποσυνδέεται η επιλογή του Πρύτανη από την παρούσα εκλογική παρωδία είναι πολύ θετικό στοιχείο και αξίζει αυτό το μοντέλο να δοκιμαστεί. Εάν υπάρξουν δυσλειτουργίες, τότε μπορούν να γίνουν διορθωτικές ρυθμίσεις στο μέλλον. Τέλος, σημειώνω ότι ένα παρόμοιο σχήμα διοίκησης λειτουργεί επιτυχώς στο (δημόσιο) Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος τα τελευταία 5 χρόνια με συμμετοχή και επιχειρηματία και διπλωμάτη.

Σχετικά με το θέμα της αξιολόγησης, τα πράγματα και εδώ είναι πολύ απλά: εφαρμόζεται επιτυχημένα στα ΑΕΙ του υπόλοιπου κόσμου, και δεν υπάρχει λόγος τα ελληνικά ιδρύματα να εξαιρούνται. Εχω ακούσει τη δικαιολογία ότι «... στην Ελλάδα δεν μπορεί να γίνει αντικειμενική αξιολόγηση...», αγνοώντας το γεγονός ότι σε άλλες χώρες υπάρχουν δοκιμασμένες διαδικασίες που παράγουν αδιάβλητα αποτελέσματα, με αντικειμενικούς δείκτες παραγωγικότητας (π.χ. Institute of Scientific Information - Web of Science), τις οποίες μπορούμε να επιλέξουμε και να τις εφαρμόσουμε. Δεν χρειάζεται εμείς να επανα-ανακαλύψουμε τον τροχό. Σαν παράδειγμα, στη Διοίκηση Διαστημικής του Johns Hopkins όπου χρημάτισα διευθυντής, με 600 περίπου άτομα σε όλες τις βαθμίδες, γίνεται ετήσια αξιολόγηση όλου του προσωπικού, και μετά από έλεγχο σε πολλαπλά διοικητικά επίπεδα, η τελική βαθμολογία είναι βασικός παράγοντας στη συζήτηση βελτίωσης της απόδοσης μεταξύ προϊστάμενου και του αξιολογούμενου (υποχρεωτική) καθώς και στον καθορισμό της ετήσιας αύξησης (η μη) μισθού. Οι προδιαγραφές, λοιπόν, που προτείνονται στο νομοσχέδιο για αξιολόγηση είναι ευθυγραμμισμένες με τη διεθνή πρακτική και πρέπει να υιοθετηθούν.

Τα κοινωνικά ιδρύματα, στην τελική ανάλυση, κρίνονται από τα αποτελέσματα που παράγουν και τα ευεργετήματα προς το κοινωνικό σύνολο, συγκρινόμενα με το κόστος της λειτουργίας τους. Εάν τα ελληνικά ΑΕΙ βρίσκονταν έστω και μέσα στα πρώτα 100 σε παγκόσμια κλίμακα, ίσως να μην υπήρχε το θέμα της βασικής αναδιάρθρωσης που επιχειρεί το υπό συζήτηση νομοσχέδιο. Η ελληνική κοινωνία δυσανασχετεί με τα αποτελέσματα της κατ’ όνομα «δωρεάν» παιδείας, με τα φροντιστήρια, ιδιαίτερα μαθήματα πλέον και σε φοιτητές/σπουδαστές, την συστηματική εμφάνιση παράνομης δράσης –ελέω «ασύλου»– σε πανεπιστημιακούς χώρους και πολλά άλλα. Η αλλαγή του συστήματος είναι επιβεβλημένη και το παρόν νομοσχέδιο αποτελεί ένα μεγάλο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Μπορεί να έχει ορισμένες ελλείψεις, αλλά ας μη ξεχνάμε το ρητό ότι «το τέλειο είναι ο εχθρός του καλού».

Τι καθρεφτίζει το πανεπιστήµιο (Του Αχιλλέα Γραβάνη - Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ)

2011-07-18T12:08:00.003-04:00

Παρατηρώντας τα συµβαίνοντα στο ελληνικό πανεπιστήµιο τα τελευταία χρόνια, εύκολα αναγνωρίζεις τα βασικά χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας: εµπνευσµένοι µεταπτυχιακοί φοιτητές, ερευνητές και καθηγητές που εργάζονται κάτω από δύσκολες συνθήκες, µε πηγαία αγάπη για το επιστηµονικό τους αντικείµενο, παράγοντας ακαδηµαϊκό έργο εξαιρετικής ποιότητας µε διεθνή αναγνώριση· νέοι φοιτητές που τελειώνουν τις προπτυχιακές ή µεταπτυχιακές σπουδές τους και συνεχίζουν την ακαδηµαϊκή διαδροµή τους µε εξαιρετική επιτυχία σε σηµαντικά ιδρύµατα του εξωτερικού. Ολοι οι παραπάνω είναι οι ουσιαστικοί στυλοβάτες του ακαδηµαϊκού εποικοδοµήµατος.

Αυτά όµως τα ποιοτικά µέλη της ακαδηµαϊκής κοινότητας δεν έχουν, δυστυχώς, φωνή και παρουσία στα κοινά του πανεπιστηµίου, δεν συµµετέχουν στον δηµόσιο διάλογο και, βέβαια, συνήθως απουσιάζουν από τα όργανα διοίκησής του. Τους απωθεί η εικόνα των καιροσκόπων µε τονστρογγυλεµένο λόγο ώστε να υποστηρίζει αποτελεσµατικά τα µικροσυµφέροντα και τις µικροεξουσίες τους, ή των επιτηδευµένων που βλέπουν το πανεπιστήµιο ως πηγή προσωπικού πλουτισµού και πολιτικής ανέλιξης, λειτουργώντας πολλές φορές στα όρια ή καιπέρα από τον νόµο. Τους απωθούν επίσης η ατιµωρησία και η έλλειψη δικαίου. Βλέπουν µέλη της ακαδηµαϊκής κοινότητας µε κραυγαλέες παραβατικές συµπεριφορές να µην τιµωρούνται ποτέ· οι «δικοί» τους βρίσκουν τον τρόπο να τους προστατεύουν αποτελεσµατικά. Εχει χαθεί επίσης η ατοµική ευθύνη, µε αποτέλεσµα να µη διακρίνονται οι παρανοµούντες. Οταν κάποιος κρίνει τη συµπεριφορά συγκεκριµένων φοιτητών ή καθηγητών κατηγορείται ότι αναφέρεται σε όλο το σώµα των φοιτητών ή των καθηγητών. Ενεργοποιούνται έτσι αυτόµατα οι µηχανισµοί δηµόσιας προσβολής: χαρακτηρίζεται εύκολα αντιδραστικός, συντηρητικός, αντιδηµοκρατικός, µε έλλειµµα «αριστεροσύνης»! Ετσι οι παρανοµούντες παραµένουν ατιµώρητοι, κρύβονται στη µάζα.

Ολα αυτά που περιγράφονται παραπάνω είναι στην ουσία αυτά που συναντώνται και στο επίπεδο της κοινωνίας. Είναι αυτά που έφεραν τη χώρα στη δεινότατη θέση στην οποία βρίσκεται: λαϊκισµός, εύκολες λύσεις, παράλογα µαξιµαλιστικά αιτήµατα παρουσιαζόµενα ως δηµοκρατικά οφειλόµενα, ατιµωρησία ώστε να µη θιγεί η «δηµοκρατία». Το σύστηµα προτιµά τους αρεστούς «δηµοκράτες» και όχι τους δύσκολους αξιοκράτες.

Το πανεπιστήµιο έχει σήµερα περισσότερο παρά ποτέ την ανάγκη του δηµόσιου λόγου και της συµµετοχής στα κοινά των ανεπιτήδευτων, ποιοτικών και έντιµων µελών του. Περισσότερο όµως την ανάγκη αυτή την έχει η δοκιµαζόµενη κοινωνία, γιατί εύλογα αναζητά βοήθεια για την έξοδο από την κρίση από τα πνευµατικά της ιδρύµατα και τα µέλη τους. Οι ποιοτικοί άνθρωποι του πανεπιστηµίου που όλα αυτά τα χρόνια ήτανστο περιθώριο έχουν υποχρέωση να στρατευθούν για την αναγέννησή του. Προχθές, οι φοιτητές ψήφισαν για τους εκπροσώπους τους στα συνδικαλιστικά τους όργανα. Η ελαφρά αύξηση τωνποσοστών όσων ψήφισαν (που στην ουσία επιβεβαιώνει ότι και φέτος είχαµε «µίααπό τα ίδια») δεν φαίνεται νααλλάζει τον κανόνα που θέλει, σε ορισµένες σχολές, να ιδιοποιούνται τους φοιτητικούς συλλόγους ακραία στοιχεία που απωθούν ακόµη περισσότερο τους συναδέλφους τους, εξασφαλίζοντας στο διηνεκές την εξουσία τους. Φοιτητικοί σύλλογοι µε 700 µέλη δεν µπορούν να εξασφαλίσουν την απαραίτητη ελάχιστη εξ αναβολής απαρτία σύγκλισης γενικής συνέλευσης (100 άτοµα), µε αποτέλεσµα οι αποφάσεις να λαµβάνονται από τα διοικητικά τους συµβούλια, τα οποία όµως όπως προαναφέρθηκε έχουν εκλεγεί από και εκπροσωπούν τη µειοψηφία. Τα πράγµατα δεν θα αλλάξουν αν αυτή η πλειοψηφία που σήµερα σιωπά, αύριο µεθαύριο δεν βγει µπροστά. Υποχρέωση για συµµετοχική λειτουργία έχουν και οι καθηγητές. Οι άριστοι εξ αυτών έχουν µεγαλύτερη ευθύνη να συµµετέχουν στα κοινά και να εκφράζουν την άποψή τους για τα τεκταινόµενα. Το πανεπιστήµιο είναι κάτι πολύ περισσότερο από χώρος παραγωγής επιστήµης, γνώσης και µάθησης. Παράγει και νέες ιδέες και προτάσεις, χρήσιµες στη λειτουργία της κοινωνίας, κρύβεται µέσα του ένα µέρος της ψυχής της. Η κοινωνία αλλά και το πανεπιστήµιο χρειάζονται σήµερα όσο ποτέ άλλοτε τον ουσιαστικό και ανεπιτήδευτο δηµόσιο λόγο του πανεπιστηµιακού δασκάλου, ο οποίος οφείλει να κερδίσει τη χαµένη αξιοπιστία του και την αποδοχή, που έχουν τραυµατιστεί τα τελευταία χρόνια από τις αχαρακτήριστες συµπεριφορές ορισµένων. Οι φοιτητές και οι νέοι άνθρωποι χρειάζονται την καθοδήγηση και το παράδειγµα των ανθρώπων του πνεύµατος και της επιστήµης, οι οποίοι εκτός της παραγωγής ποιοτικής νέας γνώσης και µόρφωσης οφείλουν να έχουν λόγοστα κοινά, ιδιαίτερα στην παρούσα πολιτική και κοινωνική συγκυρία.

Ο Αχιλλέας Γραβάνης είναι καθηγητής Φαρµακολογίας στο Τµήµα Ιατρικής του Πανεπιστηµίου Κρήτης

Πώς θα αλλάξει εκ βάθρων ο χαρακτήρας του ελληνικού πανεπιστημίου; (Του Αχιλλέα Γραβάνη - TA NEA, 2 Ιουλίου 2011)

2011-07-18T12:05:00.004-04:00

Είναι γνωστό τοις πάσι ότι μεγάλος αριθμός ελλήνων επιστημόνων (υπολογίζεται σε περίπου 12.000) εργάζεται με εξαιρετικές επιδόσεις στα κορυφαία πανεπιστήμια της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Ενας σημαντικός αριθμός από αυτούς επιστρέφει στην Ελλάδα, μπολιάζοντας τα δικά μας πανεπιστήμια με εξαιρετικής ποιότητας εκπαιδευτικό και ερευνητικό προσωπικό. Η απόδοση των περισσότερων όμως από τους παλιννοστούντες πέφτει κατακόρυφα. Κατά τη γνώμη των περισσότερων εξ ημών, που έχουν τη διπλή εμπειρία της εργασίας στο εξωτερικό και της επιστροφής στην πατρίδα, το γεγονός αυτό οφείλεται κυρίως στις διαφορές στο θεσμικό καθεστώς διοίκησης, επιλογής των καθηγητών και οικονομικής διαχείρισης του πανεπιστημίου.

Στη συντριπτική πλειονότητα των ανεπτυγμένων χωρών, τα πανεπιστήμια διοικούνται από ολιγομελή Συμβούλια τα οποία επιλέγουν με αξιοκρατικές διαδικασίες τον Πρύτανη και τους Κοσμήτορες των Σχολών που απαρτίζουν την ολιγομελή Σύγκλητο. Τα μέλη του Συμβουλίου εκλέγονται από τους καθηγητές του ιδρύματος. Αυτό το σύστημα διοίκησης έχει αποδειχθεί εκ του αποτελέσματος εξαιρετικά λειτουργικό και ευέλικτο. Γι' αυτό άλλωστε, εδώ και πολλές δεκαετίες, είναι διεθνώς το κυρίαρχο μοντέλο. Η Σύγκλητος επεξεργάζεται, σχεδιάζει και προτείνει προς το αποφασίζον Συμβούλιο λύσεις για τα ακαδημαϊκά και τα ερευνητικά θέματα, ενώ ο Πρύτανης επιλαμβάνεται της καθημερινής διοικητικής διαχείρισης του ιδρύματος. Πρύτανης και Σύγκλητος λογοδοτούν στο Συμβούλιο.

Αντίθετα με τα διεθνώς επικρατούντα, στη χώρα μας το πανεπιστήμιο διοικείται από τον Πρύτανη και την πολυπληθή και δυσκίνητη Σύγκλητο. Πρύτανης και Σύγκλητος δεν λογοδοτούν σε κανέναν! Το εκλογικό σώμα της επιλογής του Πρύτανη αποτελείται από τους καθηγητές (50%), τους διοικητικούς υπαλλήλους (10%) και τους φοιτητές (40%) του ιδρύματος. Αυτή η διαδικασία επιλογής των διοικητικών οργάνων του ελληνικού πανεπιστημίου έχει οδηγήσει στον ασφυκτικό κομματικό εναγκαλισμό του και στον περιορισμό της αυτόνομης λειτουργίας του: ο Πρύτανης προκειμένου να έχει ευχαριστημένους τους πολυπληθείς και διαφορετικών συμφερόντων εκλέκτορές του (φοιτητές, καθηγητές, διοικητικό και τεχνικό προσωπικό), λειτουργεί περισσότερο σαν πολιτικός, «στρογγυλεύοντας» διαρκώς τις αποφάσεις του, ή αποφεύγοντας να πάρει δύσκολες αποφάσεις που θίγουν συμφέροντα - χρειάζεται τις ψήφους για την επανεκλογή του. Από την άλλη, η πολυπληθέστατη Σύγκλητος (Κοσμήτορες των Σχολών, Πρόεδροι των Τμημάτων, εκπρόσωποι των καθηγητών από κάθε Τμήμα και μεγάλος αριθμός εκπροσώπων των φοιτητών) είναι εξαιρετικά δυσκίνητη, σπάνια αποφασίζει για ζέοντα θέματα, συνήθως αναλώνεται σε ατέρμονες συζητήσεις και ανάλογες πολιτικές αντιπαραθέσεις.

Στα πανεπιστήμια του εξωτερικού, οι καθηγητές επιλέγονται ή προάγονται από ολιγομελείς επιτροπές 5-7 καθηγητών. Συνήθως οι κριτές είναι οι, βάσει των ακαδημαϊκών τους επιδόσεων, άριστοι στο συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο της προκηρυγμένης θέσης - και κατά συνέπεια ασφαλείς επιστημονικά να κάνουν αξιοκρατική κρίση. Στην πατρίδα μας, οι καθηγητές επιλέγονται ή προάγονται από εκλεκτορικά σώματα 21 καθηγητών (για χρόνια ήταν 30!), όχι απαραίτητα του συγκεκριμένου γνωστικού αντικειμένου της προκηρυγμένης θέσης και πολλές φορές με σημαντικά υποδεέστερο ακαδημαϊκό έργο συγκριτικά με το έργο εκείνων τους οποίους κρίνουν. Ετσι, ένας χειρουργός επιλέγεται από βιοχημικούς, ακτινολόγους, ψυχιάτρους, φυσικούς: η αξιοκρατία σε ασφυκτικό «δημοκρατικό» εναγκαλισμό!

Η οικονομική διαχείριση των πόρων των πανεπιστημίων στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ ενισχύει την αυτονομία τους, ακολουθώντας ευέλικτα ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και διαδικασίες κάτω από τη διαρκή λογοδοσία και τον έλεγχο του Συμβουλίου, το οποίο με τη σειρά του είναι νομικά υπόλογο στην Πολιτεία. Η διαχείριση της δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης από ερευνητικά προγράμματα, χορηγίες, έσοδα από παροχή υπηρεσιών, ή την εμπορική εκμετάλλευση της παραγόμενης πνευματικής ιδιοκτησίας, γίνεται από κοινού από το Συμβούλιο και τον Πρύτανη. Αντίθετα, στη χώρα μας το πανεπιστήμιο λειτουργεί κάτω από τον ασφυκτικό οικονομικό έλεγχο του δημόσιου λογιστικού και των ανελαστικών και ελάχιστα ευέλικτων «κωδικών χρήσης» που οδηγούν πολλές φορές τους Πρυτάνεις σε διαχειριστική απόγνωση και πλήρη αδυναμία να ανταποκριθούν στα καθήκοντά τους. Στο Πανεπιστήμιο Κρήτης θυμόμαστε με τρόμο τούς, σε εκκρεμότητα, οικονομικούς καταλογισμούς σε έντιμους και άξιους συναδέλφους που, απλά, έκαναν το καθήκον τους - και ακόμη ταλαιπωρούνται στα δικαστήρια.

Τις ημέρες αυτές φιλοξενούνται στις εφημερίδες οι προτάσεις του υπουργείου Παιδείας για τη μεταρρύθμιση και τον εκσυγχρονισμό των πανεπιστημίων μας. Είναι παρήγορο ότι οι περισσότερες αλλαγές που προτείνονται έχουν αναφορά στη διεθνή εμπειρία διοίκησης και λειτουργίας του πανεπιστημίου, όπως αυτή αναφέρθηκε παραπάνω. Η εφαρμογή επιτέλους στα πανεπιστήμιά μας των διεθνώς δοκιμασμένων διαδικασιών διοίκησης και λειτουργίας τους θα απελευθερώσει τις ποιοτικές δυνάμεις τους, οι οποίες σήμερα στενάζουν κάτω από το υπάρχον κομματικοποιημένο και σε πολλές περιπτώσεις αναξιοκρατικό και φαύλο καθεστώς λειτουργίας τους. Το ελληνικό πανεπιστήμιο διαθέτει το επιστημονικό προσωπικό για να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στην πρόκληση του εκσυγχρονισμού του.

Ο Αχιλλέας Γραβάνης είναι καθηγητής Φαρμακολογίας στο Τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης

Ανάγκη για δημιουργία πολιτικών ή κοινωνικών νέων σχηματισμών; (Κώστας Δροσάτος - Νέα Υόρκη, 26/4/2011)

2011-04-26T05:46:00.007-04:00

Το τελευταίο διάστημα, με δεδομένη την οικονομική κρίση και την καχυποψία έναντι των υπαρχόντων πολιτικών σχημάτων, έχει προκληθεί έντονη συζήτηση σχετικά με την ανάγκη πολιτικών μεταβολών. Αυτές αφορούν σε αλλαγές από τη δομή του πολιτικού συστήματος, δηλ. το Σύνταγμα, ως τους φορείς άσκησης πολιτικής δηλ. τα πολιτικά κόμματα.
Οι προτάσεις για τη δημιουργία νέων φορέων ευρύτερης λαϊκής βάσης είναι ενδιαφέρουσες. Υπάρχουν ωστόσο ενστάσεις που αφορούν στη διαδικασία και όχι στον τελικό στόχο. Με όλη την αξία που εμπεριέχει η θεμελιώδης για μια κοινωνία αξία της δημοκρατίας ως πολίτευμα και όχημα έκφρασης και πρόσβασης των πολιτών στα κέντρα λήψης αποφάσεων, οι σύγχρονες συνθήκες της κοινωνίας των Ελλήνων τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδας περιορίζουν τη δυναμική και την τελεονομία της. Η κύρια αιτία γι' αυτό είναι η σε κάποιες περιπτώσεις ετερόκλητη αδρανοποίηση και στις περισσότερες περιπτώσεις οικειοθελής αποστασιοποίηση των υγιών μονάδων της κοινωνίας των Ελλήνων,. Η αδρανοποίηση αυτών των μονάδων συνοδεύτηκε από τη δυναμική δραστηριοποίηση στοιχείων μετριότητας, τα οποία καθιέρωσαν αντίστοιχα μέτριας ποιότητας μοντέλο λειτουργίας στις παραγωγικές δομές και στα κέντρα λήψης αποφάσεων της κοινωνίας. Κύριο χαρακτηριστικό αυτού του μοντέλου λειτουργίας είναι η αυτο-αναπαραγωγή του και η περιθωριοποίησή του από το ζωτικό χώρο του παγκόσμιου πολιτικού και κοινωνικού γίγνεσθαι.
Η αναθεώρηση του συντάγματος, η οποία έχει πολλάκις προταθεί από αξιόλογα στελέχη της πνευματικής ηγεσίας της Ελλάδας, αποτελεί κομβικής σημασίας αλλαγή για την ανασύσταση του κοινωνικού ιστού. Ωστόσο, για να είναι επιτυχημένη χρειάζεται να προηγηθεί μια σειρά από κοινωνικές μεταβολές που θα αφορούν στη νοοτροπία ώστε να καθιερωθούν πρακτικές που θα επιδοκιμάζουν την αριστεία και θα ευνοούν την καινοτομία. Αν η κοινωνία δεν αναμορφώσει τις δομές και τις αξιακές προτεραιότητές της, οποιαδήποτε νομική τροποποίηση θα ενισχύσει τον τρέχοντα φαύλο κύκλο της ανομίας και της αναποτελεσματικότητας.

Η διέξοδος από αυτό το τέλμα μπορεί να συμβεί με δύο τρόπους:

1. Με ένα δυναμικό τρόπο, δηλαδή με τη δημιουργία ενός ή περισσότερων οργανισμών λαϊκής βάσης ως πρώτο βήμα που θα αντικαταστήσει ή θα επιχειρήσει να αντικαταστασήσει την υπάρχουσα δομή. Αυτό το εγχείρημα ενέχει σενάρια σύγκρουσης και έντονης αντιπαράθεσης, στις οποίες θα επενδυθούν σημαντικά ποσά χρόνου και προσωπικής ενέργεια. Ενώ είναι πιθανό οι υγιείς δυνάμεις να επικρατήσουν, το συγκρουσιακό κλίμα θα αποδυναμώσει την καθολικότητα του εγχειρήματος και θα αποθαρρύνει τις υγιείς αλλά μετριοπαθείς μονάδες της κοινωνίας από την ενεργή συμμετοχή. Έτσι θα καταστεί δύσκολη η αποκατάσταση σχέσεων εμπιστοσύνης και η δημιουργία της πεποίθησης ότι το νέο δεν αποτελεί απλά διαφορετική έκφανση του παλιού, αλλά ότι αξίζει της συσπείρωσης των ισχυρών μονάδων της κοινωνίας γύρω από αυτό. Έτσι και η ευρύτητα της βάσης του εγχειρήματος θα αποδυναμωθεί και οι έχοντες οικονομική και πολιτική δύναμη και επιρροή θα επιλέξουν επιφυλακτική στάση.

2. Με έναν πιο ήπιο και προσεκτικά σχεδιασμένο τρόπο που θα θέσει στο επίκεντρο την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και δημιουργίας ερείσματος στη βάση της κοινωνίας. Σε αυτή την περίπτωση η δημιουργία ενός ή περισσότέρων κομμάτων δεν θα είναι το πρώτο βήμα αλλά το τελικό. Σαν αρχικά βήματα χρειάζεται να δημιουργηθούν μικρές και καλά ελεγχόμενες ομάδες υγιώς σκεπτόμενων πολιτών που θα έχουν ως κύριο στόχο τους τη στοχευμένη υποστήριξη της αριστείας στην επιστήμη, στην οικονομία, στις τέχνες και στη φιλανθρωπία. Η ορθή λειτουργία τέτοιων ομάδων που θα ενισχύσουν τις υγιείς μονάδες της κοινωνίας θα διέπεται από διαφάνεια, αντικειμενικότητα, συνέπεια και συνέχεια δράσης. Αυτά τα στοιχεία σε συνδυασμό με την καθιέρωση αρχών λειτουργίας όπως το ασυμβίβαστο πρόσβασης στις παροχές από τους λειτουργούς αυτών των ομάδων και ο περιορισμός του ερασιτεχνισμού θα πείσουν την κοινωνία ότι επιτελείται σημαντικό έργο από συγκεκριμένες ομάδες και η ίδια η κοινωνία θα απευθύνει πρόσκληση ανάληψης δραστηριοτήτων ευρύτερης κλίμακας. Στο μεσοδιάστημα οι προβληματικές μονάδες και ομάδες είτε θα αυτοπεριθωριοποιηθούν είτε θα εκπέσουν λόγω ανυπαρξίας δράσεων και αντικειμένου.

Εν κατακλείδι, η κατάλληλη προσέγγιση πριν τη δημιουργία οργανισμών κοινωνικής βάσης είναι η δημιουργία μικρών ομάδων στοχευμένης δράσης που θα αναλάβουν την ευθύνη αποκατάστασης των σχέσεων εμπιστοσύνης με την ευρεία κοινωνική βάση. Αυτές οι ομάδες μπορούν να είναι ιδρύματα δράσεων συγκεκριμένου ενδιαφέροντος, όμιλοι σκέψης, επιστημονικοί σύλλογοι και επαγγελματικές οργανώσεις. Όταν αυτές οι ομάδες πείσουν για την ορθότητα της λειτουργίας τους, τότε θα ενεργοποιηθούν αυτόματα εκείνες οι ζυμώσεις που θα οδηγήσουν στην ομαδοποίηση των μικρών αυτών ομάδων και στην ανάπτυξη δραστηριοτήτων μεγαλύτερου βεληνεκούς με προφανή οφέλη για την ορθή λειτουργία της κοινωνίας.

Πατριδα στην Διασπορα (Tου Νικου Γ. Ξυδακη - Kαθημερινη)

2011-04-12T12:15:00.001-04:00

Είναι αλήθεια λοιπόν. Απομακρυνόμενος γεωγραφικά από την Ελλάδα, τη βλέπεις πιο καθαρά. Και βλέπεις επίσης τους άλλους Ελληνες, της διασποράς, τους μη Ελλαδίτες, αυτούς που δεν τους λογιαριάζεις όταν τρώγεσαι με τα ρούχα σου και με τον διπλανό σου, εσύ, ο αυτάρεσκος Ελλαδίτης, ο κλεισμένος στον κύκλο της έριδος και της κατακραυγής, ο πιασμένος στον κύκλο της απαισιοδοξίας και της ανημπόριας.

Βλέπεις πιο καθαρά τους Ελληνες. Και αντιλαμβάνεσαι, μάλλον αισθάνεσαι σωματικά, ότι οι Ελληνες της διασποράς είναι ενημερωμένοι, είναι πολιτικοποιημένοι, πονάνε τον τόπο, και κυρίως δεν φοβούνται να πουν τη λέξη πατρίδα. Συντηρητικοί, αριστεροί, διανοούμενοι, επιχειρηματίες, επιστήμονες, βαθύπλουτοι και βιοπαλαιστές, καλλιτέχνες, εκδηλώνουν τον πατριωτισμό τους ανοιχτά, απερίφραστα, θερμά, ανιδιοτελώς (πώς αλλιώς;).

Ισως αυτά τους διαφορίζουν από τους κακορίζικους Ελλαδίτες: η ανιδιοτέλεια, το καθαρό βλέμμα, ο άδολος πατριωτισμός. Ιδίως όσοι προκόβουν και σταδιοδρομούν στα εξόχως ανταγωνιστικά πεδία των ΗΠΑ είναι εκτεθειμένοι σε μια νοοτροπία αριστείας και αξιοκρατίας, άνευ της οποίας ουδέν επιτυγχάνει ο μέτοικος, κι αυτή τη νοοτροπία θέλουν να δουν και στην Ελλάδα. Και βεβαίως είναι εκτεθειμένοι στη νοσταλγία, αλλά όχι για μια ιδεατή Ελλάδα που έχουν να τη δουν δεκαετίες, διότι τη βλέπουν κάθε χρόνο· η νοσταλγία τους κατευθύνεται προς μια Ελλάδα ήδη εξελιγμένη που την έχουν δει να μην υστερεί στο υλικό μέρος. Η νοσταλγία τους αναζητεί μια ηθικά ακέραιη Ελλάδα - αυτή που δεν υπάρχει. Αυτή τη νοσταλγία τους την ένιωσα μεταδοτική και ευεργετική.

Οι κοσμοπολίτες και καλλιεργημένοι Ελληνες των ΗΠΑ, 30 - 50 ετών, αριστούχοι των πιο φημισμένων πανεπιστημίων και αριστούχοι στις μπίζνες, είναι επίσης εκτεθειμένοι στον αμερικανικό πατριωτισμό, που είναι φλογερός, συνταγματικός πατριωτισμός, με δημοκρατικές ρίζες.

Και από μια τεθλασμένη διαδρομή αναβαπτίζουν τον πατριωτισμό τους προς την Ελλάδα στην αμερικανική κολυμπήθρα και τον ξαναβρίσκουν: άδολο, δημοκρατικό, ανιδιοτελή, θερμό. Τέτοιον που στον ελλαδικό χώρο δεν τολμούμε καν να τον ονοματίσουμε, όχι να τον διακηρύξουμε.

Τι μπορούμε να κάνουμε για την πατρίδα; Αυτή τη βαθιά κουβέντα την άκουσα από πολύ διαφορετικούς ανθρώπους, μέσα σε δέκα αμερικανικές ημέρες· από κορυφαίους πανεπιστημιακούς, λόγιους, επιχειρηματίες, τεχνοκράτες. Δεν είχα απαντήσεις. Τι να πω; Αντίκριζα μια πλουσιότατη δεξαμενή ταλέντων, σκέψης, ζωτικότητας, που τροφοδοτεί τον Νέο Κόσμο που τους υποδέχθηκε.

Από αυτή τη ζωτικότητα μπορεί να ωφεληθεί και ο χειμαζόμενος ελλαδικός κορμός. Με κάθε τρόπο και κάθε σχήμα συνεργασίας, με μικροδίκτυα και άμεσες συμπράξεις, προπάντων με ειλικρίνεια και σεβασμό προς αυτούς τους πολύτιμους συμπατριώτες. Τους έχουμε ανάγκη, μας έχουν ανάγκη. Οπως μου είπε σαραντάρης πλούσιος: Αν βουλιάξει η Ελλάδα, τι θα είμαστε; Τίποτα!

"Ζητώ συγγνώμη ως πολίτης" (Τάσος Φούντογλου)

2011-03-11T14:44:00.002-05:00

Τις τελευταίες ημέρες ομολογώ ότι η οργή έχει κάπως καταλαγιάσει μέσα μου. Έχασε εκείνη την πρώτη της ορμή, καθώς μου ανακοίνωναν οι κυβερνώντες μου ότι ζω σε μια χώρα υπό πτώχευση. Ότι όλα αυτά τα χρόνια έχτιζα την προσωπική μου διαδρομή, σε τούτη την μικρή κώχη του κόσμου, πάνω σε αρρωστιάρικα θεμέλια και ανεύθυνες φλυαρίες.

Στην πορεία απώλεσε και την όποια ορμή της έδιναν τα τηλεοπτικά παραληρήματα των κατεξοχήν υπεύθυνων αυτής της κρίσης, καθώς και τα υπουργικά διαγγέλματα των μωρών παρθένων του συστήματος για τους απανταχού κοπρίτες.

Τώρα, λοιπόν, που ηρέμησα μπορώ και εγώ, ως ένας απλός πολίτης αυτής της χώρας, να ψελλίσω επιτέλους ένα συγγνώμη. Συγγνώμη, για όλα αυτά τα χρόνια που αντιμετώπιζα τις εκλογές σαν μια ακόμα ευκαιρία για καφέ και ευτελή συζήτηση περί ανέμων και υδάτων. Που σταύρωνα στο ψηφοδέλτιο όλες τις ανασφάλειες και τις αδυναμίες του εγώ μου, επιλέγοντας κάθε φορά όσους έστεκαν ένα σκαλοπάτι κάτω από εμένα, γιατί οι από πάνω με εκνεύριζαν που ήσαν τέτοιοι. Ικανοί και άξιοι.

Βαριόμουν, όμως, αφάνταστα να συνομιλώ κάθε φορά μαζί τους γιατί μου ‘λεγαν πράματα ακατάληπτα, πρωτόγνωρα για μένα. Και το διάβασμα εξωσχολικών βιβλίων δεν ήτανε ποτέ το φόρτε μου. Τον μέτριο, εξάλλου, τον κουλαντρίζεις με ευκολία μεγαλύτερη. Σηκώνεις, άμα λάχει, και το τηλέφωνο και του ζητάς ότι σου κατέβει στο κεφάλι. «Όχι» δεν θα πει αυτός. Γνωρίζει ότι μόνο με τα «ναι» και τα «χαμόγελα» μπορεί την καριέρα του να στήσει.

Συγγνώμη, για όλα αυτά τα χρόνια που έβλεπα την πολιτική ως μέσο συμμαζέματος της σκόρπιας της ζωής μου. Μαλθακός και τεμπελάκος ήμουν, όσο και ο μέσος όρος. Ούτε δράμι παραπάνω. Αυτό το υπογράφω. Αλλά έλα που οι συνετοί παλιότεροι, μου έμαθαν το βύσμα και το προσωπικό το μέσον.

Στο πανεπιστήμιο είχα την πρώτη «συνάντηση» μαζί τους. Τότε που οι κολλητοί των παρατάξεων, φίλοι μου δεν αντιλέγω, αβρόχοις ποσί εξασφάλιζαν τα πενταράκια» τους και μόλις έπαιρναν το πολυπόθητο πτυχίο, βουρ για το αγορασμένο μεταπτυχιακό, το πληρωμένο από τις τύψεις του υπόχρεου σε αυτούς καθηγητή τους. Αλλά και στον στρατό, τα ίδια και απαράλλαχτα, με τη «σειρά» μου να παίρνει μετάθεση στην πόλη του, γιατί το μέσο μου δεν άντεξε στο «μπρα ντε φερ» με το δικό του.

Και τώρα που αποφάσισα γιατρός να γίνω, ειδικός με γνώσεις και άλλα τέτοια, μου είπανε πως στην ουρά πρέπει να σταθώ, εκτός και αν ο «μπάρμπας» μου γνωριμίες πολύτιμες έχει φτιάξει, και αμελλητί με βάλει σε θέση καμωμένη μόνο για την αφεντομουτσουνάρα μου. Ψέλλισα κάποτε κάτι για εξετάσεις αδιάβλητες σε έναν υπουργό που μας έκανε την τιμή να μας επισκεφτεί επί το έργον στα επείγοντα, και αυτός μου χαμογέλασε. Μάλλον δεν κατάλαβε ο ανόητος τι ακριβώς του έλεγα.

Συγγνώμη, για όλα αυτά τα χρόνια που έβλεπα τον συγγενή μου και τον φίλο μου να λαθροβιεί μες στην ασφάλεια του Δημοσίου, και δεν του απηύθηνα ποτέ μου μια παραίνεση να κάνει υπεύθυνα και σοβαρά τη δουλειά που του αναθέσανε.

Όπως κάποτε, που η γιαγιά μου η Σουλτάνα γυρνώντας από το ιατρείο του χωριού θλιμμένη για την ανάρμοστη συμπεριφορά του εκεί αγροτικού γιατρού, με πήρε τηλέφωνο και μου είπε αυτολεξεί: Μην κάνεις ποτέ σου γιόκα μου καμιά γιαγιά να νιώσει τόσο άσχημα σαν χτυπήσει την πόρτα της δικής σου γνώσης. Και από τότε φροντίζω να τηρώ την παραίνεσή της τούτη.

Σε μια χώρα ενός εκατομμυρίου δημοσίων υπαλλήλων, που όλοι μας έχουμε έναν από αυτούς να περιφέρεται στους δρόμους της ζωής μας, δεν μας χρειάζονται ούτε νόμοι, ούτε διαγγέλματα υπουργών για να τους μάθουνε να κάνουν τη δουλειά τους. Μια απλή παραίνεση δική μας αρκεί για να τους αλλάξει.

Συγγνώμη, τέλος, για την εδώ και χρόνια νοοτροπία μου. Της αρπαχτής, της ευκολίας και της εντυπωσιακής βιτρίνας.

Συγγνώμη, που άφησα να με κάνουν σαν τα μούτρα τους οι νεόπλουτες κυράτσες των βορείων προαστίων και, συνεχώς, να ψάχνω τις πολύτιμες στιγμές της ευτυχίας, μέσα σε θλιβερούς εμπορικούς παράδεισους, ντιζαϊνάτες φίρμες, φτιαγμένες μες της ανέχειας τις ασιατικές τις φάμπρικες, ακριβοπληρωμένα αυτοκίνητα και άλλες λοιπές παρόμοιες ανοησίες. Έτσι με μάθανε, όμως, και μου είναι κομμάτι δύσκολο να τις πετάξω από εντός μου.

Το συγγνώμη το δικό μου σίγουρα δεν προσδοκώ να αλλάξει, ούτε κατ’ ελάχιστο, τον ρου της ιστορίας. Είναι τέτοια η δύναμη της ανωνυμίας του που θα το εξαφανίσει μονομιάς και ίχνη του μονάχα προσδοκώ να απομείνουν μέσα στις αράδες αυτού του ιστολογίου. Οι πολλές συγγνώμες, όμως, ίσως έχουν καλύτερη κατάληξη και οδηγήσουν κάπου.

Και το κυριότερο: Ίσως αναγκάσουν και τα ψοφοδεή της εξουσίας μας να σκύψουν το κεφάλι ντροπιασμένοι και να αποχωρήσουν, δίχως τιμές και χειροκρότημα, από της σκηνής τα φώτα. Εγώ, ως πολίτης, ένα συγγνώμη μπορώ να πω. Όχι όμως και δαύτοι…

Η Τουρκια κερδιζει τη μαχη των ΑΕΙ (ΒΗΜΑ - 20 Φεβρουαριου 2011)

2011-02-21T18:25:00.001-05:00

Την ώρα που στην Ελλάδα η κυβέρνηση επιχειρεί να εισαγάγει μεταρρυθμίσεις και αλλαγές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, η γειτονική Τουρκία βλέπει πολλά πανεπιστήμιά της, κυρίως μη κερδοσκοπικά, να καλπάζουν στις λίστες με τα καλύτερα ακαδημαϊκά ιδρύματα στον κόσμο. Κατανοώντας την επιθυμία πολλών οικογενειών, προερχόμενων όχι μόνο από τα παράλια της Μικράς Ασίας αλλά και από πόλεις της Ανατολίας, να σπουδάσουν τα παιδιά τους, τόσο το κράτος όσο και κορυφαία ονόματα της τουρκικής επιχειρηματικής ελίτ ενθάρρυναν τη δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων. Τα ιδρύματα αυτά συγκεντρώνονται στις δύο μεγάλες πόλεις της Τουρκίας, την Αγκυρα και (κυρίως) την Κωνσταντινούπολη. Καταφέρνουν μάλιστα χάρη στην άψογη υλικοτεχνική υποδομή αλλά και στο γεγονός ότι είναι αγγλόφωνα να προσελκύουν φοιτητές από πολλές χώρες ανά τον κόσμο.

Αλλαγές βήμα βήμα
«Στην Τουρκία υπήρχαν επί πολλά χρόνια οι ίδιες αναστολές για την εκπαίδευση που ταλαιπωρούν και την Ελλάδα» λέει στο «Βήμα» ο κ. Χ.Τζήμητρας , επίκουρος καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μπιλγκί και διευθυντής του προγράμματος για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις στο ίδιο πανεπιστήμιο. «Ο ασφυκτικός έλεγχος του κράτους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ήταν πολύ βαθιά ριζωμένος και άρχισε να αλλάζει μόνο μετά τη σταδιακή φιλελευθεροποίηση στα μέσα της δεκαετίας του 1990» τονίζει. Πώς λειτουργεί όμως το σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Τουρκία; Κατ΄ αρχάς, η βασική δικλίδα ασφαλείας που έθεσε το Συμβούλιο Ανώτερης Εκπαίδευσης, που είναι το καθ΄ ύλην αρμόδιο, ήταν όλοι οι υποψήφιοι να δίνουν γενικές εξετάσεις είτε θέλουν να εισαχθούν σε δημόσιο είτε σε ιδιωτικό πανεπιστήμιο. «Υπολογίζεται» λέει ο κ. Τζήμητρας «ότι κάθε χρόνο παίρνουν μέρος στις γενικές εξετάσεις κάτι λιγότερο από 2 εκατομμύρια παιδιά. Ο αριθμός των εισακτέων σε δημόσια και ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι περίπου 400.000. Και αυτό που πρέπει να σημειωθεί είναι ότι το 25%-30% λαμβάνει υποτροφία από το κράτος».

Εντυπωσιακό είναι όμως το ότι από εξετάσεις περνούν και τα μέλη του διοικητικού και επιστημονικού προσωπικού για όλα τα πανεπιστήμια και για όλες τις βαθμίδες. Πρόκειται για αυτό που στα σχέδια μεταρρυθμίσεων των ελληνικών πανεπιστημίων ονομάζεται «αξιολόγηση». Ισχυρά πλεονεκτήματα
Τα μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια στην Τουρκία ανήκουν σε ιδρύματα (βακούφια). Πολλά εξ αυτών ιδρύθηκαν από μεγάλους επιχειρηματίες οι οποίοι πέρα από τη φιλανθρωπική προσφορά ήθελαν να δημιουργήσουν και μια δεξαμενή στελεχών για τις επιχειρήσεις τους. Ετσι οι μεγάλες οικογένειες των Κοτς και Σαμπάντζι αποφάσισαν να φτιάξουν πανεπιστήμια. Το παράδειγμά τους ακολουθούν και άλλοι. Ο Χουσνού Οζγεγίν, ο επιχειρηματίας που πούλησε μέρος της Finansbank στην Εθνική Τράπεζα, αποφάσισε να διαθέσει το 20% από την εξαγορά της τράπεζας, περίπου 1 δισ. δολάρια, ώστε να ιδρυθεί νέο ιδιωτικό πανεπιστήμιο. Στην Τουρκία πάντως υπάρχουν σήμερα περί τα 200 πανεπιστήμια. «Και κάθε χρόνο ανοίγουν περί τα 10» προσθέτει ο κ. Ι.Γρηγοριάδης, επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Μπίλκεντ της Αγκυρας, που θεωρείται ίσως το καλύτερο μη κερδοσκοπικό πανεπιστήμιο της γειτονικής χώρας.

Δεν είναι βέβαια όλα τα πανεπιστήμια της Τουρκίας πρώτης ποιότητας. Τα ιδιωτικά Μπίλκεντ, Κοτς, Σαμπάντζι και Μπιλγκί, καθώς και τα πανεπιστήμια του Βοσπόρου, της Αγκυρας, της Κωνσταντινούπολης, το Πολυτεχνείο της Πόλης και φυσικά το Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Μέσης Ανατολής (ΜΕΤU) στην Αγκυρα, είναι τα καλύτερα. Ανοίγουν όμως και πανεπιστήμια σε πόλεις της Ανατολίας, όπως η Καισάρεια και τα Αδανα, που εντάσσονται όλο και πιο δυναμικά στον οικονομικό και κοινωνικό ιστό της Τουρκίας και όπου υπάρχει μεγάλος νεαρός πληθυσμός. Κατά τον κ. Γρηγοριάδη, «τα ιδιωτικά πανεπιστήμια έχουν πολλά πλεονεκτήματα. Οι υλικές υποδομές τους είναι άψογες και θα τις ζήλευαν και ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Εχουν άριστα εξοπλισμένες βιβλιοθήκες και οι καθηγητές μπορούν πολύ γρήγορα να προμηθευτούν τα βιβλία που χρειάζονται. Οι μισθοί των καθηγητών είναι πολύ καλοί, προσφέρονται παροχές σε είδος, ενώ χρηματοδοτείται γενναιόδωρα η έρευνα. Παράλληλαη χρήση της αγγλικής γλώσσας ανοίγει τις πόρτες των φοιτητών στο εξωτερικό». Τα δίδακτρα είναι υψηλά. Πολλές φορές ξεπερνούν τις 10.000-12.000 δολάρια ετησίως. Το σύστημα υποτροφιών όμως διευκολύνει πολλά παιδιά να σπουδάσουν ακόμη και αν δεν έχουν τα χρήματα. Και το σύστημα εξετάσεων είναι ιδιαίτερα αυστηρό. «Αν κάποιος φοιτητής αποτύχει π.χ.σε ένα μάθημα τον Ιούνιο, δεν μπορεί απλώς να ξαναδώσει εξετάσεις τον Σεπτέμβριο.Πρέπει να το ξανακάνει κατά τη διάρκεια του καλοκαιρινού εξαμήνου,στον μισό χρόνο και με διπλές ώρες» τονίζει ο κ. Γρηγοριάδης.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΩΤΕΛΗΣ
Μεταπτυχιακό στο Σαμπάντζι και διδακτορικός φοιτητής στο Μπίλκεντ
«Φωτεινό παράδειγμα»
«Ισως η πιο ευχάριστη σκέψη που θα μου μείνει από την εμπειρία μου στην Τουρκία ως μεταπτυχιακού φοιτητή και υποψήφιου διδάκτορα είναι η πραγματικά πολύτιμη βοήθεια που δέχθηκα, και δέχεται κάθε φοιτητής, από το Πανεπιστήμιο στο οποίο ανήκει.Η βοήθεια αυτή μεταφράζεται όχι μόνο σε οικονομική ενίσχυση (η οποία είναι από τα περισσότερα ιδρύματα και το τουρκικό κράτος πλουσιοπάροχη),αλλά ακόμη σε πρόσβαση σε αξιοπρεπείς βιβλιοθήκες και σχεδόν όλες τις βάσεις δεδομένων,πλούσια υλικοτεχνική υποδομή και συνεχή ενθάρρυνση για εξωπανεπιστημιακές δραστηριότητες.Αναμφισβήτητα,η τουρκική τριτοβάθμια εκπαίδευση μπορεί να αποτελέσει, σε πολλά επί μέρους σημεία τουλάχιστον,φωτεινό παράδειγμα για τις μελλοντικές αλλαγές στα ελληνικά πανεπιστήμια».

ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΡΑΚΑΣΗΣ
Μεταπτυχιακό στο Μπιλγκί
«Βάρος στην έρευνα»

«Βρέθηκα στο Μπιλγκί τον Σεπτέμβριο του 2006. Αυτό που με εντυπωσίασε ήταν ότι πολλές από τις εγκαταστάσεις του πανεπιστημίου,όπως οι εστίες,είχαν κατασκευαστεί σε πρώην υποβαθμισμένες περιοχές της Κωνσταντινούπολης,σε μια προσπάθεια να αλλάξουν το “πρόσωπό” τους. Θα έλεγα ότι το Μπιλγκί ακολουθεί το αμερικανικό πρότυπο.Τα μαθήματα γίνονταν στα αγγλικά και ήταν σεμιναριακού χαρακτήρα.Πάντως υπήρχαν μεγάλες ανισότητες μεταξύ των πολύ καλών και των λιγότερο καλών φοιτητών,κυρίως σε προπτυχιακό επίπεδο.Οπως και τα υπόλοιπα αγγλόφωνα ιδιωτικά τουρκικά πανεπιστήμια,το Μπιλγκί δίνει μεγάλο βάρος στην έρευνα.Επίσης η προώθηση της ελευθερίας των ιδεών και η ασφάλεια που απέπνεε είναι στοιχεία που πιστεύω ότι θα έπρεπε να υιοθετήσουμε και στην Ελλάδα».

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=2&artId=385608&dt=20/02/2011#ixzz1EdfuZBXh

Περί επανεκκίνησης της κοινωνίας (Έλλη Μελέμη - Νέα Υόρκη)

2010-12-31T11:13:00.003-05:00

O τίτλος του άρθρου του Ξυδάκη ήταν πραγματικά πολύ επιτυχημένος. Με κινητοποίησε πραγματικά γιατί αυτό είναι που ζητούσα τόσον καιρό, αυτό είναι που χρειαζόμαστε. Το μόνο που μπορεί να μας σώσει... Η επανεκκίνηση της κοινωνίας, της κοινωνίας των Ελλήνων και πιο συγκεκριμένα του απανταχού Ελληνισμού.
Διαβάζοντάς το όμως, διαπίστωσα ότι πρόκειται για μια ρομαντική προσέγγιση του προβλήματος αλλά δεν είδα καμία πρόταση, καμία λύση, καμία διέξοδο. Tόσα χρόνια δε βαρεθήκαμε με το ρομαντισμό, τις φανφάρες και την επανάπαυση στις δάφνες μας;
Δεν μπορούμε να παραβλέψουμε βέβαια, ότι όλο και περισσότερες αράδες αναφέρονται στο συγκεκριμένο θέμα και αυτό είναι ενθαρρυντικό. Αλλά... που είναι η κινητοποίηση, οι πράξεις, τα βήματα, η συγκρότηση των Ελλήνων σε ένα σώμα, η ΔΡΑΣΗ;
Σε αυτή τη φάση και όσο κι αν ακούγεται κενό, δεν με ενδιαφέρει η ιστορία, ο πολιτισμός, τα κεκτημένα, τα δικαιώματα, οι τεχνολογίες... Με ενδιαφέρει πως θα περισώσουμε ό,τι απέμεινε και αυτό θέλει δράση, ψυχή και θέληση! Δε χρειαζόμαστε πολλούς αν έχουμε όλα αυτά. Με πόσους άρχισε η Φιλική Εταιρία;

Περί επανεκκίνησης της κοινωνίας (Αντώνης Βαλσαμάκης - Νέα Υόρκη)

2010-12-31T11:13:00.001-05:00

Κάθε νέα διαδικασία συνοδεύεται πάντα από αντικατάσταση της αντίστοιχης παλιάς και απόρριψη των μη προσαρμοσμένων στα νέα δεδομένα δομών, αλλά και ανθρώπων. Σε αυτό συμφωνούμε απόλυτα. Ο ελληνισμός, και σε τελική ανάλυση ο Έλληνας με την ιστορία του με ό,τι αυτό συνεπάγεται πότε επιτέλους θα σταματήσει να περιορίζεται σε καταγραφές και αναλύσεις; και πότε επιτέλους θα δημιουργήσει τον πυρήνα για τις καινουργιες πρακτικές επίλυσης του προβλήματος που δεν θα ισοδυναμεί με αδράνεια, απενεργοποίηση και "ανενέργεια" συνείδησεων και ενταφιασμού του ελληνικού φιλότιμου;

Περί επανεκκίνησης της κοινωνίας (Κώστας Δροσάτος - Νέα Υόρκη)

2010-12-30T15:22:00.005-05:00

Ενδιαφέρον το άρθρο του Νίκου Ξυδάκη. Αυτό, ωστόσο, το οποίο φαίνεται να παρακάμπτει στη συλλογιστική του είναι ότι όλα αυτά τα δεινά τα οποία αντιμετώπισε η Ελλάδα στον προηγούμενο αιώνα και τα οποία, σύμφωνα με τα γραφόμενά του, δεν μπορούν να συγκριθούν με αυτά που βιώνει σήμερα είναι πιστά όμοιες καταστάσεις με αυτές που συνέβαιναν πριν τα δεινά στα οποία αναφέρεται (πόλεμοι, εμφύλιοι κλπ) και εν πολλοίς οδήγησαν σε αυτά.

Ανάγνωση της ιστορίας της Ελλάδας μετά τη Μικρασιατική καταστροφή, η οποία εισήγαγε στην Ελλάδα 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους που έπρεπε να δουλέψουν και να σταθούν στα πόδια τους και ως το 1935, δείχνει υπερβολικά όμοιες καταστάσεις στην οικονομική και την πολιτική κατάσταση τόσο της χώρας όσο και ολόκληρου του πλανήτη. Ένα πρώτο κύμα ανάπτυξης της Ελλάδας ήρθε μετά τον εμφύλιο στη δεκαετία του 50 κι ενώ μεσολάβησαν η δικτατορία του Μεταξά, ο 2ος παγκόσμιος πόλεμος και ο καταστροφικός εμφύλιος.

Σήμερα η ελληνική κοινωνία υφίσταται ένα νέο shock που αυξάνει ραγδαία τον αριθμό των ανέργων και επιβραδύνει σημαντικά την ανάπτυξη της χώρας.

Η διαφορά σε σχέση με τις δεκαετίες του 1920 και του 1930 έγκειται στη σύγχρονη ύπαρξη τεχνολογιών που μπορούν να συμβάλλουν στην επιτάχυνση των προσαρμοστικών διαδικασιών οι οποίες αφορούν είτε σε απλά θέματα π.χ. τη μετακίνηση πολιτών σε άλλες περιοχές της χώρας ή άλλες χώρες με περισσότερες επαγγελματικές ευκαιρίες είτε στην αλλαγή του μοντέλου εργασίας σε μια επιχείρηση.

Κάθε νέα διαδικασία συνοδεύεται πάντα από αντικατάσταση της αντίστοιχης παλιάς και απόρριψη των μη προσαρμοσμένων στα νέα δεδομένα δομών αλλά και ανθρώπων. Αυτό ισοδυναμεί με αδράνεια/απενεργοποίηση/ανεργία ανθρώπων, που με τη σειρά της πυροδοτεί κοινωνική ένταση, η οποία σε περίπτωση απώλειας ουσιαστικών παρεμβατικών δράσεων μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλγκτες κοινωνικές εκρήξεις και απώλεια του ελέγχου από την κεντρική διοίκηση, το οποίο στην ακραία του μορφή μπορεί να αποκτήσει τη μορφή εμφυλίου.

Έχει η ελληνική κοινωνία αναπτύξει ένστικτα και μηχανισμούς προσαρμογής σε μεταβαλλόμενες συνθήκες; Οι εικόνες αγροτών στους δρόμους οι οποίοι απαιτούν τη μη μεταβολή του καλλιεργητικού μοντελου της Ελλάδας δεν συνηγορεί υπέρ αυτής της άποψης.

Έχει επενδύσει στις νέες τεχνολογίες που θα επιταχύνουν τις προσαρμοστικές διαδικασίες για την παρούσα κατάσταση; Ο ανεκμετάλλευτος εν δυνάμει πλούτος της Ελλάδας (αειφορική ενέργεια από ήπιες μορφές ενέργειας που βρίθουν το φυσικό τοπίο της χώρας), δημιουργεί σοβαρά ερωτηματικά γι' αυτό.

Δείχνει δεκτική σε εισαγωγή νέων πρακτικών στον τρόπο διοίκησης της κοινωνίας; Η καθολική αντίδραση των πρυτανικών συμβουλίων στην είσοδο προσωπικοτήτων από την Ελλάδα και το εξωτερικό στο κεντρικό όργανο διοίκησης των πανεπιστημίων, όπως αυτή διατυπώθηκε στις πρόσφατα προτεινόμενες αλλαγές στον τρόπο διοίκησης των πανεπιστημίων, εξασθενίζει την πιθανότητα αυτό να συμβαίνε.

Φοβάμαι ότι η αισιοδοξία που προσπαθεί να εκπέμψει ο Ξυδάκης στο άρθρο του ταιριάζει μόνο με το πνεύμα των ημερών και όχι με τα πραγματικά δεδομένα της Ελλάδας. Όλο και περισσότερο πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι για άλλη μια φορά θα ακολουθηθεί ο σκληρός και δύσκολος δρόμος για την "επανεκκίνηση της κοινωνίας" με απρόβλεπτες συνέπειες για ό,τι πρόκειται να συμβεί στη διαδικασία αυτή επανεκκίνησης.

Επανεκκίνηση της κοινωνίας (Tου Νικου Γ. Ξυδακη - Kαθημερινή, 30 Δεκεμβρίου 2010)

2010-12-30T15:20:00.000-05:00

Η χρονιά που φεύγει μάς αφήνει πιο αδύναμους, ζαρωμένους, τρομαγμένους. Αλλά και πιο πλούσιους. Η ανατροπή των στερεότυπων είναι κέρδος, η αφύπνιση είναι πλούτος, η ανανοηματοδότηση κέρδος κι αυτή. Εφόσον ασφαλώς μπορέσουμε να αντιληφθούμε την κρίση ως ρήγμα στο παλαιό σώμα και ως τρόπο νέας συνέχισης, εφόσον αντιληφθούμε το ρήγμα ως ευκαιρία αναγέννησης. Και εφόσον νιώσουμε βαθιά μέσα μας την ανάγκη για ανανεωμένη επαναφορά σε βασικές αξίες: αλληλεγγύη, συλλογικότητα, προάσπιση του κοινού καλού.

Μια επανεκκίνηση της κοινωνίας, λοιπόν. Που θα είναι οδυνηρή όμως: η επανεκκίνηση θα τελεσθεί επί των ερειπίων του παλαιού. Ακριβώς αυτά τα ερείπια πρέπει να είναι το πρώτο μέλημα: πώς θα είναι λιγότερα, αφενός, πώς θα τα αξιοποιήσουμε, αφετέρου. Πώς θα πάρουμε στα χέρια μας προσεκτικά τα όστρακα, τα θραύσματα, για να τα συντηρήσουμε, να τα συγκολλήσουμε, να ανατάξουμε ό,τι αξίζει να σωθεί: το σχήμα των προσώπων. Σαν αρχαιολόγοι του μέλλοντός μας, σαν ιστορικοί άνθρωποι, σαν κληρονόμοι βαριάς κληρονομιάς, σαν τυχεροί κάτοικοι τόπου ευλογημένου, ταγμένοι να συνομιλούμε με νεκρούς, με φαντάσματα εμφυλίων, ακούγοντας διαρκώς φωνές ποιητών και φιλοσόφων, πολεμιστών και ταξιδευτών, γνωρίζοντας διαρκώς ότι το ποτάμι δεν γυρνάει πίσω, μ’ εμάς ή χωρίς εμάς.

Ας πάρουμε απόφαση λοιπόν ότι το ποτάμι θα μας περιέχει, θα μας φέρει προς τους νέους καιρούς· κι ας επιπλεύσουμε, σώοι, ανάμεσα σε κορμούς και πτώματα. Επιπλέοντας, ας υφαίνουμε το μέλλον μες στο παρόν. Το σοκ του παρόντος δεν πρέπει να θολώνει την κρίση μας, να αμβλύνει την ιστορική όραση - είπαμε: είμαστε ιστορικοί άνθρωποι. Το ξαναδιάβασμα της Ιστορίας δεν υπαγορεύει τι να κάνουμε, αλλά τουλάχιστον μάς λέει ότι μια-δυο γενιές πριν από μας οι άνθρωποι επλήγησαν από τρομερές καταστροφές και παρ’ όλα αυτά σηκώθηκαν, ανασυγκολλήθηκαν, επανεκκίνησαν, δημιούργησαν. Η παρούσα περιπέτεια του ελληνικού λαού δεν είναι η πιο τρομερή. Ο περασμένος αιώνας άλλαξε και εμπλούτισε τον πληθυσμό, τη συνείδησή του, έφερε καταστροφές και λιμούς, πολέμους και εμφυλίους, ηρωισμούς και υπερβάσεις, ταπεινώσεις. Ο παρών αιώνας μας ξαναβάζει επιτακτικό, επείγον, το ερώτημα: ποιοι είμαστε; Πώς συνεχίζουμε;

Ας δούμε γύρω: βουνά και θάλασσα, ολίγος κάμπος. Μαρμάρινα μέλη, ελιές, ναΐσκοι, αμπέλια, κήποι, πολίσματα - τέτοια πήραμε. Και πολιτείες αχόρταγες, αυτοκινητόδρομοι, μολ, τουριστική ανοχή, βενζίνες και καλώδια, κατάμεστα καφενεία - τέτοια αφήνουμε. Είμαστε όλα. Το ολίγο και το υπερβολικό, το ωραίο και το άσχημο. Παλαιοί και μοντέρνοι, υπερήφανοι και υποτελείς, έτοιμοι για θάνατο και έτοιμοι για ντροπιασμένη επιβίωση. Αναγκασμένοι όμως κάθε τόσο να επιλέγουμε, και να υπερασπιζόμαστε την εκάστοτε επιλογή: το κάλλος ή την ασχήμια, τη δυνατότητα ελευθερίας ή την υποταγή; Η ελευθερία και το κάλλος δεν είναι μοίρα, είναι επιλογή.